Гойя

Рувики деп сайттан
Гойя
исп. Francisco José de Goya y Lucientes
Vicente López Portaña - el pintor Francisco de Goya.jpg
Төрүттүнген хүнү 1746 марттың 30(1746-03-30)[1][2][…]
Төрүттүнген чери
Мөчээн хүнү 1828 апрельдиң 16(1828-04-16)[3][4][…] (82 года)
Мөчээн чери
Чурту
Супруг(а) Хосефа Байеу[d]
Жанр портретная живопись[d][7], мифологическая живопись[d][7], батальная живопись[d][7], историческая живопись[d][6], религиозная живопись[d][6], портрет[d][6], жанровая живопись[d][6] биле натюрморт[d][6]
Өөредилгези
Автограф Изображение автографа
Логотип РУВИКИ.Медиа Гойя

ГО́ЙЯ, Гойя-и-Лусь­ен­тес (исп. Francisco José de Goya y Lucientes) Фран­си­ско Хо­се де (30.3.1746, Фу­эн­де­то­дос, Ара­гон – 16.4.1828, Бор­до) – испан чурукчу, график. Ол алдын-биле чайырлаар ус-шеверлекчиниң өг-бүлезинге төрүттүнген. Сарагоска Х. Лу­са­на-и-Мар­ти­не­ске (1760), Мадридке Ф. Бай­еуге (1766) ус-шеверлеп өөренип алган, сөөлгүзүнүң дуңмазынга өгленип алган. 1767(?) – 1771 чылдарда Ита­лияга чораан. Ооң чамдык баштайгы ажылдарында – Нуэ­ст­ра-Сень­о­ра-дель-Пи­лар хүрээзинде (1771-1772 ч.) Са­ра­го­ста база алтарь чуруктарында – Дж. Б. Тье­по­лонуң салдарын көрүп болур. 1775 чылда Мадридче көже берген, кадынның мануфактуразының чагыын күүседип элээн 60 хире картонга ажылдарны (1776 - 1792 ч.); хөй кезээ Пра­до, Мадридке), стили­стика­ талазы-биле рококо уран-чүүлүнге чоок, чидиг чырык өңнерлиг чурук. Гойя оларда испаннарның аажы-чаңын, байырлалдарын болга хөглээшкиннерин, ажыл-ижин болгаш ус-шеверлээшкиннерин көргүскен («Зон­тик», 1777; «Про­да­вец фа­ян­ Прадо (Мадрид).

«Иг­ра в пе­ло­ту», ийилээ 1779; «Во­до­нос­ки», «Де­ре­вен­ская свадь­ба», ийилээ 1787). Хаанның (1786), оон хаан өргээзинниң (1789) чурукчузу апаргаш, Гойя дыка хөй чагыг-биле испан байларның болгаш банкирлерниң портреттерин Д. Веласкестиң чаңчылы-биле чураан.

1790-чылдарда ооң уран-чүүлү доктаай берген. Кыжын 1792–93 чылда ол аар арыг-биле аарааш, дүлей апарган, ол байдал Гойяның амыдыралын өскертипкен ооң-биле чергелештир Испанияның хөй-ниити-политиктиг байдалы баскыраан. Мадрид Ака­де­миязының Сан-Фер­нан­до (1795–97), чурумал салбырының директору албан-дужаалындан Гойя аарыының ужурунда халажыр апарган. Ол чагыглар-биле ажылдавайн хостуг ажылдай берген. 1799 чылдан хаанның бирги чурукчузу болгаш Гойя дыка хөй портреттерни чураан. Оларның эң-не экизи кижилерниң эң бедик үнелелин илереткен портреттер; гер­цо­ги­ния Аль­бының база француз элчин Ф. Гий­мар­де (1798, Лувр, Париж), «Ла Ти­ра­на» (1802, Ака­де­мия Сан-Фер­нан­до, Мадрид), Иса­бель Ко­бос де Пор­сель (1806, Нац. га­ле­рея, Лон­дон), элээн каш ав­то­порт­ре­ттер (1810-чч., Пра­до база о.ө.). «Ма­ха хептиг» база «Ма­ха чанагаш» чуруктарда (1798–1805, Пра­до), аллегория темазынга «Черниң Венералары база дээрниң Венералары» деп чуруктарында, Гойя портрет чуруурда херек кырында бар модельди шыны-биле чуруп көргүскен, (гер­цо­ги­ня Аль­ба). Ховар таварылгада Гойя портреттерге бодунуң хамаарылгазын кыжырымак кылдыр чамдыкта көргүзе бээр турган, ылаңгыя хаанның фамилиязынга хамаарышкан улуска («Кар­ла IV-түң өг-бүлези», 1800, Пра­до; «Аьттыг порт­рет Фер­ди­нан­да VII», 1808, Му­зей Ака­де­мияның Сан-Фер­нан­до) база хаанга чоок улустарынга («Го­дой – Пор­ту­га­лияның тиилекчизи», 1801, о.ө). 1798 чылда Гойя хүрээге Сан-Ан­то­нио-де-ла-Фло­ри­да Мадридте сөөлгү чүдүлгеге хамаарышкан чурукту кылган.

Ф. Гойя. «Угаан уйгузу маңгыстар төрүүр». «Капричос» чыындызындан. 1797–98

Демдеглелдер

  1. 1 2 Bernard M. O. y. Galería biográfica de artistas españoles del siglo XI (исп.) — Madrid: 1868. — Vol. 1. — P. 311.
  2. Francisco José de Goya y Lucientes (англ.)OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  3. Bernard M. O. y. Galería biográfica de artistas españoles del siglo XI (исп.) — Madrid: 1868. — Vol. 1. — P. 314.
  4. Francisco Goya // Encyclopædia Britannica (англ.)
  5. 1 2 Encyclopædia Britannica (англ.)
  6. 1 2 3 4 5 6 RKDartists (нидерл.)
  7. 1 2 3 https://www.theartstory.org/artist/goya-francisco/

Библиография

Орус дылда
  • Батикль Ж. Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М. : Астрель, АСТ, 2006.
  • Левина И. М. Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — Л. — М., 1958.
  • Мытарева, К. В. Франсиско Гойя // Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — 3-е изд. — Л. : Аврора, 1971. — С. 90—96. — 316 с.
  • Прокофьев В. Н. Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М., 1970.
  • Прокофьев В. Н. Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М. : Искусство, 1986. — 216, [142] с.  — (Из истории мирового искусства). — 25 000 экз.
  • Прокофьев В. Н. «Королевские портреты» Гойи 1799—1801 гг. // Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М. : Наука, 1977. — 256 с.
  • Прокофьев В. Н. Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}} // Ошибка: не задан параметр |издание в шаблоне {{публикация}}. — 1978. — № 9.
  • Прокофьев В. Н. «Махи» Гойи или «Венера-цыганка» // Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М. : Наука, 1978. — 278 с.
  • Прокофьев В. Н. Гойя. Росписи церкви Сан Антонио де ла Флорида // Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М., 1979.
  • Сомов А. И. Гойя-и-Луциентес, Франциско // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1893. — Т. IX.
  • Фейхтвангер Л. Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М. : ЭКСМО-пресс, 2001.
  • Шнайдер М. Ошибка: не задан параметр |заглавие в шаблоне {{публикация}}. — М. : Искусство, 1988.  — («Жизнь в искусстве»).
Даштыкы дылдарда
  • Cardera, Valentin. Biografia de D.Francisco Goya, pintor. El Artista, 2 1835
  • El Libro de Los. CAPRICHOS. Francisco de Goya. Мадрид. 1999. ISBN 84-87317-82-0
  • Mayer A., Francisco de Goya, Munch., 1923;
  • Klingender F. D., Goya in the democratic tradition, L., 1948, 2 ed., N. Y., 1968;
  • Sanchez Canton F. J., Vida у obras de Goya, Madrid, 1951;
  • Holland V., Goya. A pictorial biography, L., 1961;
  • Harris Т., Goya. Engravings and litographs, v. 1—2, Oxf., 1964:
  • Wyndham Lewis D. B., The world of Goya. L., 1968:
  • Gudiol J., Goya, L. — N. Y., 1969;
  • Goya. Konigliche Gemaldegalerie «Mauritshuis». Katalog, Haag, 1970 (библ.).

Шөлүглер