Гёпперт-Майер, Мария
| Мария Гёпперт-Майер | |
|---|---|
| нем. Maria Göppert-Mayer | |
| | |
| Төрүттүнген хүнү | 28 июнь 1906 |
| Төрүттүнген чери | Катовице, Германская империя |
| Мөчээн хүнү | 20 февраль 1972 (65 хар) |
| Мөчээн чери | |
| Чурту | |
| Эртем сферазы | физика[d][1], ядерная физика[d][2], радиоактивность[d][2], квантовая механика[d][2], теоретическая физика[d][2], физическая химия[d][2], фотохимия[d][2] биле статистическая механика[d][2] |
| Ажылдап турар чери | |
| Дооскан чери | |
| Эртем удуртукчузу | Макс Борн |
| Шаңналдары |
|
| Хол үжүү |
|
Мари́я Гё́пперт-Ма́йер (нем. Maria Göppert-Mayer; 28 июня 1906, Катовице, Германская империя — 20 февраля 1972, Сан-Диего, США) — физик, Нобель шаңналын физикада алган үш херээжен улустуң бирээзи. 1963 чылда Ханс Йенсен-биле кады шаңналды үлежип алган.
АКШ-тың Национал эртемнер академиязының кежигүнү (1956).
Намдары
Мария Гёпперт-Майер педиатр профессор Фридрих Гёпперт биле дыл болгаш литература башкызы Мария Гёпперттиң чаңгыс уруу. 1910 чылда Гёттингенче көже берген. Кара чажындан ол студентилер болгаш университет башкыларының чанынга өскен. Оларың аразында: Энрико Ферми, Вернер Гейзенберг, Поль Дирак база Вольфганг Паули. 1924 чылда университет кирип алган. Макс Борн, Джеймс Франк база Адольф Виндаустуң лекцияларын дыңнап чораан.
1930 чылда Джозеф Эдвард Майера-биле өгленип алган. Удатпаанда олар Америкаже көже бергеннер.
Гёпперт-Майер Американың хөй университеттеринге дыка үр халас ажылдап келген, чүге дизе Улуг депрессия үези база турган, өөнүң ээзи база ол-ла университеттерге ажылдап турган, ынчангаш төрелдерин киири турар деп баар дээн чылдагаан-биле. 1940 чылда өөнүң ээзи-биле «Статистическая механика» деп ном үндүрген.
Аргоннуң национал лабораториязы ажыттынган соонда 1946 чылда Гёпперт-Майерке аңаа чартык ставкага эртем ажылдакчызы кылдыр теоретиктиг физика талазы-биле ажылче чалаан. Аңаа ол Нобель шаңналы алган теориязын ажыткан.
Ол-ла үеде немец физик Ханс Йенсен оон аңгы боду база-ла ол-ла ажыдыышкынны кылган. 1955 чылда олар кады «Элементарная теория оболочечной модели ядра» деп ном бижээн.
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 3 Ogilvie M. B. The Biographical Dictionary of Women in Science (англ.): Pioneering Lives From Ancient Times to the Mid-20th Century — Routledge, 2003. — Vol. 1. — P. 510. — 798 p. — ISBN 978-1-135-96342-2
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Mayer, Maria Goeppert // Чешская национальная авторитетная база данных
- ↑ 1 2 3 4 5 6 https://history.aip.org/phn/11604031.html
Литература
- Храмов Ю. А. Гёпперт-Майер Мария (Goeppert Mayer) // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983. — С. 80. — 400 с. — 200 000 экз. (в пер.)
Шөлүглер
- М. Гепперт-Майер. «Ядерные оболочки» // Успехи физических наук, том 82, выпуск 4, апрель 1964
- Информация с сайта Нобелевского комитета (англ.)
- Биография Марии Гепперт-Майер (англ.)
- Maria Goeppert-Mayer: La belleza de Göttingen