Дупчур Бригад Санчаевич
| Бригад Санчаевич Дупчур | |
|---|---|
| |
| Долу ады | 1932 майның 7 |
| Төрүттүнген чери | |
| Мөчээн хүнү | 2007 августуң 25 (75 лет) |
| Мөчээн чери |
|
| Хамаатызы |
|
| Ажыл-херээ | чогаалчы |
| Шаңналдары | |
Бригад Санчаевич Дупчур (1932 майның 7, Бай-Даг[d], Эрзин кожуун — 2007 августуң 25, Эрзин[d], Тыва Республика) — шүлүкчү, прозачы, бот-тывынгыр композитор, чонар-даш чонукчузу, скульптор, хөгжүм херекселдери кылыр мастер, Тыва АССР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы (1976), Россияның күрүне шаңналының лауреады (1992), Тыва Республиканың улустуң чурукчузу (2008).
Допчу намдары
1932 чылдың май 7-де амгы Эрзин кожууннуң Бай-Даг суурга малчын араттың өг-бүлезинге төрүттүнген. Шериг албан-хүлээлгезин эрттиргеш, Красноярскиниң хөгжүм училищезинче өөренип кирген. 1975 чылда ССРЭ-ниң чурукчулар эвилелиниң кежигүнү апарган, а 1976 чылда аңаа Тыва АССР-ниң алдарлыг ажылдакчызы деп атты тывыскан. 1992 чылда культура болгаш уран чүүл талазы-биле Россияның күрүне шаңналының лауреады болган. 2008 чылда Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оолдуң чарлыы-биле «Тыва Республиканың улустуң чурукчузу» деп атка мөчээниниң соонда төлептиг болган[1].
Чогаадыкчы ажыл-чорудулгазы
Школага өөренип тургаш-ла, чонар-даштан сиилбииринге хандыкшып, чурулга уран чүүлүн сонуургай берген. Пластилинден дириг амытаннар дүрзүлери тудар турган. Элээди оол тургаш, хөгжүм херекселдери кылырын шенеп эгелээн. Красноярскиниң хөгжүм училищезинге өөренип тургаш, хөгжүм херекселдерин чазап кылыр мергежилин сайзырадыр дээш ажылдап эгелээн. Хөгжүм херекселдери кылыр мастерлерниң мөөрейлеринге чаңгыс эвес удаа киришкен. Бот-тывынгыр композитор болгаш тыва шүлүкчүлерниң шүлүктеринге ырыларны чогааткан 1968 чылда Ооң пластилин-биле кылган дүрзүлерин Тываның чурукчузу Сергей Ланзы эскерип каан. Дириг амытаннар дүргулерин даштан дүрзүлээрин ол саналдаан. Россияда-даа, даштыкыда-даа дыка хөй көрүлде-мөөрейлерге киришкен. Б. Дупчур дагдыныкчы болгаш башкы кижи болгаш дыка хөй кижилерни даш чонар уран чүүлге өөредип, уран чүүлдүң уттундуруп бар чыткан хевири ыяштан чазап чуруурун катап тургускан. Дыка хөй шүлүк болгаш проза номнарының автору.
Шаңналдары
Хүндүлүг аттары
- Тыва АССР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы (1976),
- Тыва Республиканың улустуң чурукчузу (2008)[2].
Премиялары
- Россияның күрүне шаңналының лауреады (1992)[1].
Литература
- Дыртык-оол, А. В камне песня души : [персональная выставка работ Б. С. Дупчур] // Тув. правда. — 1992. — 27 июня.
- Кривдик, Музыка в камне : [о творчестве камнереза Б. С. Дупчура] // Сов. Хакасия. — 1981. — 25 июня.
- Монгал, С. Разностронность художника : [о молодом камнерезе Б. Дупчур] // Тув. правда. — 1969. — 20 февр.
- На все руки мастер : [о камнерезе, комп. Б. С. Дупчур] // Тув. правда. — 1976. — 13 апр.
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 В Туве откроется выставка работ лауреата Госпремии России Бригада Дупчура. Хынаан ай-хүнү: 27 августуң 2025. Архивтээн 6 декабрьның 2017 года.
- ↑ О присвоении почетного звания "Народный художник Республики Тыва" Дупчуру Б.С. (Посмертно). Указ Председателя Правительства РТ от 02.04.2008 N 36. Хынаан ай-хүнү: 27 августуң 2025. Архивтээн дөзү оригинала 6 декабрьның 2017 чылда.
- Майның 7 төрүттүнгеннер
- 1932 чылда төрүттүнгеннер
- Эрзин кожуунга төрүттүнгеннер
- Августуң 25 мөчээннер
- 2007 чылда мөчээннер
- Литература болгаш уран чүүл талазы-биле РФ-тиң күрүне шаңналының эдилекчилери
- Алфавиттээн кижилер
- Алфавиттээн чогаалчылар
- Тываның культура ажылдакчылары
- Тыва АССР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчылары
- РФ-тиң күрүне шаңналының эдилекчилери
- ССРЭ-ниң чурукчулар эвилелиниң кежигүннери
- Тываның чогаалчылары
