Севек Алдын-оол Такашович
| Севек Алдын-оол | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Кол медээлер | ||||
| Долу ады | ||||
| Төрүттүнген хүнү | 1963 октябрьның 27 | |||
| Мөчээн хүнү | 2011 сентябрьның 11[1] (47 лет) | |||
| Мөчээн чери | ||||
| Мергежилдери | хөөмейжи | |||
| Жанрлары | хөөмей | |||
| Коллективтери | «Саяны», «Тыва», «Ят-Ха» | |||
| Шаңналдары |
|
|||
Севек Алдын-оол Такашович (1963 октябрьның 27 — 2011 сентябрьның 11[1], Кызыл[1]) — хөөмейжи, Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2007).
Допчу намдары
Алдын-оол Севек 1963 чылдың октябрь 27-де Тыва АССР-ниң Мөңгүн-Тайга районунуң Мөген-Бүрен суурга[2] үш дугаар оглу кылдыр төрүттүнген[3].
1970 чылда Мөген-Бүрен ортумак школазынга өөренип эгелээн. Тываның күрүне филармониязынга ол 1981 чылда школа соонда-ла кирген. 1983—1985 чылдарда Ыраккы Чөөн чүкке шериг хүлээлгезин эрттиргеш, «Саян» ансамблиниң артизи тургаш, бот-өөредилге-биле уран чүүл училищезинге "ажылдың культпросведи"факультединге өөренип алган. Ленинградтың эстрада студиязынга, онзагай жанрның солист-вокализи кылдыр стажировканы эрткен[4]. Тываның sры болгаш самның «Саяннар» аттыг национал ансамблиниң составында Севек Россияның аңгы-аңгы хоорайларынга ооң иштинде даштыкыга чораан. «Тыва» аас чогаал ансамбли-биле кады Европаның чурттарынга гастрольдаар аас-кежиктиг болган. 1998—1999 чылдарда «Ят-Ха» бөлүүнүң солуттунмас удуртукчузу, удуртукчузу, Альберт Кувезин Севекти Тываның «Ят-Ха» хөгжүм бөлүүнче ажылдаарынче чалаан. Янзы-бүрү фестивальдарга болгаш мөөрейлерге киржип, Голландия, Англия, Швеция, АКШ дээн чурттарны эргий кезээн бис. 1997 чылда Севек бодунуң төрээн суурунче ээп келгеш, уругларның хөгжүм школазынга хөөмей башкылап турган.
Уран чүүлү
Ооң күүселдезин бүгү күжениишкини-биле мынчага чедир делегейде кым-даа хоолгалап шыдаваан чаңгыс хөөмейжи Алдын-оол Севек[2]. Ол хөөмейни адазындан, авазындан хомуска ойнаарын өөренип алган. Севек бодунуң дагдыныкчызы болгаш баштайгы башкызы кылдыр Шуй чурттуг Бора-Шокар Бодаган (Иргек-Бодаган Хертек) дээр кожазы малчынны Санап чораан[4]. 9 харлыындан тура көрүкчүлерниң мурнунга чүве чугаалап эгелээн. Кажан 10 класска өөренип тургаш, ол Республика чергелиг «Хөөмей» фестивалынга киржип, I чергениң дипломантызы болган. 1986 чылда ССРЭ-ниң улустар аразының фольклор фестивалының II чаданың дипломантызы апарган. Севек-биле ужуражыр дээш Япониядан, Америкадан, Европадан дыка хөй кижилер кээп турган[2]. 2003 чылда ол 4-кү Делегей чергелиг «Хөөмей-Төп Азия чоннарының культуразының феномени» деп Симпозиумнуң Гран-При шаңналының эдилекчизи болган. Ындыг шиитпирни хөгжүм шинчилекчизи Валентина Сүзүкей баштаан жюри хүлээп алгаш, Тыва, Финляндия, Норвегия, Япония, Англия база АКШ-тан 14 ансамбль болгаш 93 хөөмей күүседикчилерин дыңнааш, хүлээп алган[5]. Алдын-оол Севек 2007 чылдың соонда дыка хөй шаңналдарны алган: Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи, Казахстанга «Азияның үнү» делегей фестивалынга «Азияның мөңгүн үнү» номинацияның лауреады, «Россияның чоннарының найыралы» орден, МНР-ниң «культураның тергиини» медалы[3].
Алдын-оол Такашович 2011 чылда аар аарааш мөчээн.
Өг-бүле
Ада-иези: Такаш Салчакович биле Дыртык Маймановна. Өг-бүле 8 ажы-төлдүг, беш оолдуг, 3 кыстыг. Ол үш дугаар төлү турган. Өөнүң ишти Саяна Сотовна. Севек үш кыстың, үш оолдуң адазы турган.
Шаңналдары болгаш хүндүлүг аттары
- Нацырал ордени (1994 чылдың ноябрь 11) — Россияның күрүне тургузуунуң хөгжүлдези күш-ажылга эртемге культурага уран чүүлге чедиишкиннери чоннар аразында найыралды болгаш кады ажылдажылганы быжыглаары-биле холбашкан чоннуң мурнунга улуг ачы-хавыяазы дээш[6].
- Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (13 февраля 2007 года) — республикага хөөмейни сайзырадырынга болгаш суртаалдаарынга улуг үлүг-хуузу болгаш хөй чылдарда үре-түңнелдиг күш-ажылы дээш[7].
- Республика чергелиг «Хөөмей» фестивалының I чергениң дипломантызы.
- «Хөөмей — Төп Азия чоннарының культуразының феномени» деп делегей чергелиг 4-кү симпозиумнуң Гран-При эдилекчизи (2003).
- Казахстанга «Голос Азии» делегей фестивалынга «Серебряный голос Азии» номинацияның лауреады.
- «МНР-ниң культуразының тергиини» медаль
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 3 4 Алдын-оол Севек - "щит" тувинского горлового пения (рус.)
- ↑ 1 2 3 Сузукей В. Ю., Ч. С. Тумат Алдын-оол Такашович Севек (орус) // Хоомейжи Республики Тыва. — Кызыл, 2015. — С. 40.
- ↑ 1 2 Сузукей В. Ю. Алдын-оол Севек - "щит" тувинского горлового пения (орус) // Новые исследования Тувы. — 2011. — Вып. 4. — С. 228—230.
- ↑ 1 2 Алдын-оол Севек (рус.). livejournal.com (14 сентябрьның 2011). Хынаан ай-хүнү: 24 ноябрьның 2025.
- ↑ Алдын-оол Севек стал обладателем Гран-При конкурса горловиков и получил одну тысячу долларов (29 июньнуң 2003). Хынаан ай-хүнү: 24 ноябрьның 2025.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 11 ноября 1994 года № 2081 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Хынаан ай-хүнү: 24 ноябрьның 2025.
- ↑ Указ Председателя Правительства Республики Тыва от 13 февраля 2007 года № 45 «О присвоении почётного звания „Народный хоомейжи Республики Тыва“ Севеку А. Д» (рус.). tyva-gov.ru (13 февральдың 2007). Хынаан ай-хүнү: 22 ноябрьның 2025.