Тыва Республиканың Улустуң хөөмейжизи
Тыва аас чогаалдың бир онза хевири болза хөөмей болуп турар. Ооң онза болгаш тускайлаң кылдыр, сайзырап, нептереп келгени тыва чоннуң улусчу-профессионал ыраажыларның болгаш хөгжүмчүлерниң ачызында[1]. Тываны хөөмей чурту дижир, ук уран-чүүлдүң күүседикчи-мергеннери-биле Тыва чурту элбек. Тываны бүгү делегейде хөөмейниң эдилекчилери болгаш ооң күүседикчилери деп билип, сонуургап чоруур дээр болза, чазыг болбас[2]. Кижи төрелгеттениң бүгү делегей чергелиг уран чүүлүнүң тускай хевири кылдыр хөөмейни демдеглеп турар. Тыва уран чүүлдерниң хевирлери шупту хөөмей-биле холбашкан: танцы-самда, хөгжүм-шииде, көргүзүглерде, тыва чоннуң хүн-бүрүде чуртталгазында[3]. Тывада хөөмейжилер шаг-шаандан тура ниитилелге хүнүткелдиг, чон аразынга чоргаар кижилер бооп келген, а оларның чыл-чылдары-биле тургустунуп келген чаңчылчаан репертуары — тыва хөгжүм өнчүзүнүң ёзулуг эртинези болуп чоруур.[1].
Тыва Республиканың Улустуң хөөмейжилери
- Максим Чаламович Дакпай (1921—1999)
- Маржымал Очурович Ондар (1928—1996)
- Федор Менгертиевич Тау (1929—2006)
- Сундукай Шээлеевич Моңгуш (1928—1996)
- Хунаштаар-оол Сүрүң-оолович Ооржак (1932—1993)
- Кара-оол Хууракпанович Тумат (1935—2002)
- Николай Кечилович Моңгуш (1932—2014)
- Валерий Кечилович Монгуш, 1953
- Евгений Дыртык-оолович Оюн, 1958
- Борис Чолдак-Хунаевич Моңгуш, 1959
- Геннадий Түлүшович Чаш (1960—1998)
- Кайгал-оол Ким-оолович Ховалыг, 1960
- Алдын-оол Такашович Севек (1962—2011)
- Коңгар-оол Борисович Ондар (1962—2013)
- Геннадий Хайдыпович Тумат (1964-1996)
- Герман Белекович Куулар, 1962
- Сенди-Сүрүң Санчыевич Моңгуш, 1928
- Мөңгүн-оол Дүктеңмеевич Ондар, 1975
- Андрей Алдын-оолович Моңгуш, 1976
- Игорь Михайлович Көшкендей, 1978
- Евгений Викторович Сарыглар, 1980
- Бады-Доржу Владимирович Ондар, 1984
- Аян-оол Сергеевич Сам, 1983
- Чодураа Семис-оол уруу Тумат[4], 1974
- Достай, Откун Монгушевич, 1970
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 http://russianroutes.ru/m/khoomey/
- ↑ Сузукей В. Ю. Предисловие // Хоомейжи Республики Тыва / В. Ю. Сузукей, Ч. С. Тумат. — Кызыл, 2015. — С. 3-4.
- ↑ https://www.tuva.asia/news/tuva/8145-den-hoomeya.html
- ↑ Юбилей группы «Тыва кызы» и первая женщина «Народный хоомейжи Тувы»