Сүт

Сүт дээрге, бойдустун чайгаар бергени кайгамчыктыг чеми-дир. Сүт чемиштиг кандыг-даа дириг амытанның иези төлүн эгезинде мага-бодундан сыстып үнүп кээр, тускай сүт бестерниң бүдүрүп үндүрүп турары сүдү-биле чемгерер. "Төрүттүнген чериниң довураа - алдын, төрээн иениң сүдү - эм" дижир. Сүттен "ак чем" аймаан шуптузун кылыр, ол эм шынарлыг. Чижээ, өшкүнүң чаа сагган чиг сүдүн ижин-шөйүндү аараан бичии чаштарга ижиртир чораан.

Теве сүдү

Теве сүдүн хөй кезиинде чаланга ижер, шай сүттээр. Үргүлчү теве сүдү ижип чораан бичии уруглар кадык-шыырак, хөрекке дегдириишкин, ижин-шөйүндү аарыглары деп чуве билбес өзер. Оон хымыс баз кылыр. Ол хымысты сарыы улуг кижилер тоолга орнунга ажыглап чораан.

Сарыг-сүт - сарыг-суг

Быштак кызарда, ааржы шүүггенде, сарыг-сүт ылгалыр. Ооң чижээ бо: аякта тарак кырынче изиг сүттү кудуптарга, сарыг-үт ылгалып, тарак итпектели бээр. Сарыг-сүттү уругларга аартаткаш, итпээн чиртир. Ол шыктан камгалаар. Чамдык улус быштак кыскан соонда ооң сарыг-суу-биле баш-даа чуур чораан.

Дөс

• Ном «Холу чемзиг авам сөңү»