Толстой, Лев Николаевич
| Лев Николаевич Толстой |
|---|
Граф Лев Николаевич Толстой ( 1828 чылдың август 29 [сентябрь 9] , Ясная Поляна, Тульск губерниязы, Россия империязы — 1910 чылдың ноябрь 7[20] , Астапово станциязы, Рязанск губерниязы, Россия империязы) — эң алдаржаан, сураглыг орус чогаалчы база мыслитель, делегейде эң дээди деңңелдиг романист чогаалчыларның бирээзи.
Севастопольдуң камгалалының киржикчизи. Просветитель, публицист, шажын-чүдүлге бодалчызы, ооң авторитеттиг бодалы чаа толстовство деп шажын-чүдүлге болгаш мөзү-шынар агымы тургустунарынга чылдагаан болган. Орус православтыг церковьтан бодунуң үзел-бодалдары дээш аңгылаткан. Императорлуг эртем академиязының член-корреспондентизи (1873), чараш чечен-сөстүң хүндүткелдиг академиги (1900)[1]. Был номинирован на Литература салбыры-биле Нобелевтиң премиязынче кириштирип турган (1902, 1903, 1904, 1905). Сөөлүнде шупту номинацияларындан ойталаан. Делегей чергелиг литератураның классиги.
Дириг назынында-ла орус литератураның удуртукчузу кылдыр сурагжаан чогаалчы. Лев Толстойнуң чогаалдары орус болгаш делегей реализминиң чаа үе-шагын демдеглээн, 19 вектиң классиктиг романы биле XX вектиң литератураларының аразында көвүрүг бооп турган[2]. Толстой европейжи гуманизмниң хөгжүлдезинге, база ол ышкаш делегейниң литературазында реалистиг чаңчылдар хөгжүлдезинге күштүг салдарны чедирген. Лев Толстойнуң чогаалдары хөй удаа экранналып база сценалаттынган; ооң шиилерин бүгү делегейниң сценаларынга салып турган[2]. Лев Толстой ССРЭ-ге 1918 чылдан тура 1986 чылга чедир эң көвей чырыкче үндүрүп турган чогаалдарлыг автор болуп турар. Бүгу тиражы 3199 үндүрүлгелер 436,261 млн экземпляр[3].
Толстойнуң эң билдингир чогаалдары: романнар «Дайын болгаш тайбың», «Анна Каренина», «Диригжидилге»; автобиографтыг[4][2] трилогия «Чашкы назын», «Элээди назын», «Аныяк назын»; чогаалдар «Казактар», «Ивана Ильичтиң өлумү», «Крейцеровтуң сонатазы», "Сергий ада «, „Хаджи-Мурат“; очерктер эгилиишкини»Севастополь чугаалары"; драмалар «Дириг мөчү», «Чырыдыышкынның түңнелдери» и «Караңгының чагыргазы»; автобиографтыг шажын-чүдүлге болгаш философчу чогаалдар «Исповедь» и «Мээң бүзурелим чүүде?», дайынга удур чогаалдар «Бурганның хааннаар ораны силерниң иштики делегейиңерде» «Угаан кирип, боданыңар!» дээш оон-даа өске.
Граф ызыгуурлуг дворян төрел-аймактың төлээзи. Чогаалчы дээди ызыгуурлуг улус делегейинге аажок ханы төрел харылзааларлыг турган. Адазының кады төрээн акызы болгаш угбаларының аразында — авантюрист болгаш оол бертер Ф. И. Толстой, чурукчу Ф. П. Толстой, чараш кадын М. И. Лопухина, дээди ниитилелдиң төлээзи А. Ф. Закревская, камер-фрейлина А. А. Толстая дээш оон-даа өске билдингир кижилер.
Демдеглелдер
- ↑ Толстой Лев Николаевич // Энциклопедия Кольера. — Нью-Йорк: P. F. Collier & Son Company, 1921. — Т. IX.
- ↑ 1 2 3 БСЭ, 1977.
- ↑ Книгоиздание СССР. Цифры и факты. 1917—1987 / Е. Л. Немировский, М. Л. Платова. — М.: Книга, 1987. — 3000 экз.
- ↑ Венгеров С. А. Толстой, Лев Николаевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.