Чемышев, Андрей Валерьевич

Рувики деп сайттан
Андрей Чемышев
Чемышев, Андрей Валерьевич .jpg
Төрүттүнген хүнү 6 июль 1970(1970-07-06) (56 хар)
Төрүттүнген чери ССРЭ, РСФСР, Марий АССР, Сернур району, Улуг Мушка.
Чурту  СССР Россия
Эртем сферазы лингвистика
Ажылдап турар чери МарНИИЯЛИ
Дооскан чери Ленинградтың дээди инженер шериг харылзаа училищези
Шаңналдары Марий Эл Республиказының М. Н. Янтемир аттыг шаңналы
Логотип РУВИКИ.Медиа Андрей Валерьевич Чемышев

Андрей Валерьевич Чемышев (1970 чылдың июльдуң 6, Улуг Мушка, Сернур району, Марий АССР, РСФСР, ССРЭ) — российжи марий лингвист база дыл активизи.

Биография

Андрей Валерьевич Марий АССР-ниң Сернур районунуң Улуг Мушка суурунга төрүттүнген. Марий дылды бичиизинден тура билир. Школа дооскан соонда Ленинградче көже берген, аңаа Ленинградтың дээди инженер шериг харылзаа училищезин «Радиохарылзаа» мергежилдиг дооскан. 2005 чылдан тура «Марий Эл Радиога» ажылдап турган. 2011 чылда Сывтывкарга Инновациялыг дыл технологияларының төвүнге ажылдап кирген, аңаа финно-угор дылдарны чурагайжыдар FU-Lab төлевилелин сайзырадып ажылдап турган. FU-Lab сайтызында марий, коми болгаш өске-даа дылдарның чурагайжыткан сөстүктери, корпустары, өөредилге материалдары, орфография хынаар сервистер дээш оон-даа өске херекселдер бар[1].

2016 чылдан Марий дыл, литература болгаш төөгү институдунга ажылдап эгелээн, ында сөстүктер тургузар, марий дылды Делегей четкизинге ажыглаарын калбартыр ажылдарны чорудуп турар. Бир дугаар «Марий йогын» деп марий подкастыны(луговомар. Марий йогын — «Марийский поток»)[2] кылган, «ВКонтакте» деп социал четкиниң интерфейзиниң марий дылче кол очулдурукчузу[3]. Марий дылдың национал корпузун тургузуп кылып турар[4]. Дыл активистерин чыган «Страна языков» деп бөлүктүң кежигүнү[5]. Башкир дылдыг угаанныг колонка кылып тургускан дыл активизи Айгиз Кунафин-биле кады марий дылга чугааланыр колонканы база кылып эгелээннер[6].

Шаңналдары

  • Марий Эл Республиказының М. Н. Янтемир аттыг күрүне шаңналын 10 томнуг «Марий дылдың сөстүүн» (1990—2005), «Марий орфографий мутер» («Марий дылдың орфографтыг словары») (2011), «Марий электрон мутер» («Марий электроннуг сөстүк») (2011)[7], оон аңгыда марий дылдың деңнелге сөстүүн (2021)[8] кылганы дээш алган.
  • Бүгү Россия чергелиг хөй-ниитиниң «Нацияның чоргааралы» деп шаңналының 2021 чылда «Төрээн дылдарны кадагалап база сайзырадып чорууру дээш» эдилекчизи болган[9].

Демдеглелдер

  1. FU-Lab. Хынаан ай-хүнү: 24 сентябрьның 2020. Архивтээн 23 сентябрьның 2020 года.
  2. Первый подкаст на марийском языке запустили в Йошкар-Оле (рус.). «Кидшер» (17 июльдуң 2020). Хынаан ай-хүнү: 12 февральдың 2022. Архивтээн 12 февральдың 2022 года.
  3. Активисты восстановили марийский интерфейс «ВКонтакте». Uralistica (6 декабрьның 2018). Хынаан ай-хүнү: 24 сентябрьның 2020. Архивтээн 28 июньнуң 2020 года.
  4. Национальный корпус марийского языка планируется запустить в 2020 году. Кидшер (24 апрельдиң 2019). Хынаан ай-хүнү: 24 сентябрьның 2020. Архивтээн 27 марттың 2022 года.
  5. Махум — команда. Страна языков. Хынаан ай-хүнү: 24 сентябрьның 2020. Архивтээн 25 июльдуң 2020 года.
  6. София Костогрызова. «Умная колонка будет мультиязычной: говоришь Һомай - отвечает по-башкирски, говоришь iВика - отвечает по-марийски». Миллиард.татар. Хынаан ай-хүнү: 2024 елның 19 гыйнвар.
  7. Общие сведения об институте. Марийский научно-исследовательский институт языка, литературы и истории им. В. М. Васильева при Правительстве Республики Марий Эл. Хынаан ай-хүнү: 13 февральдың 2022. Архивтээн 8 январьның 2022 года.
  8. от 20 декабря 2021 г. № 219. mari-el.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 12 февральдың 2022. Архивтээн 12 февральдың 2022 года.
  9. Андрей Чемышев стал лауреатом премии "Гордость нации" (рус.) (20 ноябрьның 2021). Хынаан ай-хүнү: 12 февральдың 2022. Архивтээн 20 ноябрьның 2021 года.

Шөлүлгелер