Эйнштейн, Альберт

Рувики деп сайттан
Альберт Эйнштейн
нем. Albert Einstein
Albert Einstein Head.jpg
Төрүттүнген ай-хүнү 1879 марттың 14(1879-03-14)[1][2][…]
Төрүттүнген чери
Мөчээн ай-хүнү 1955 апрельдиң 18(1955-04-18)[3][2][…] (76 лет)
Мөчээн чери
Чурту
Ажыл-херээ физик
Адазы Герман Эйнштейн[d]
Иези Паулина Эйнштейн[d]
Супруг(а) Эльза Эйнштейн[d] биле Милева Эйнштейн-Марич[d]
Ажы-төлү Ганс Альберт Эйнштейн[d], Эдуард Эйнштейн[d] биле Лизерл Эйнштейн[d]
Шаңналдары база премиялары
медаль Барнарда[d] (1920) Нобелевская премия по физике[d] (1921) золотая медаль Королевского астрономического общества премия Жюля Жансена[d] (1931) медаль Маттеуччи[d] (1921) медаль имени Макса Планка[d] (1929) медаль Франклина[d] (1935) медаль Копли
орден Pour le Mérite в области искусств и науки Гиббсовская лекция[d] (1934) почётный доктор Женевского университета[d] почётный доктор Еврейского университета в Иерусалиме[d] (1949) почётный доктор Принстонского университета[d] почётный доктор Мадридского университета Комплутенсе[d] (1923) иностранный член Лондонского королевского общества[d] (1921 майның 5) член Национальной академии наук США[d] (1942)
Хол үжүү Файл:Albert Einstein signature 1934.svg
Логотип РУВИКИ.Медиа Альберт Эйнштейн
Логотип Викитеки Викитекада Произведения
Альберт Эйнштейн

Альберт Эйнштейн (нем. Albert Einstein; март 14, 1879, Германия - апрель 18, 1955, АКШ) — физик-теоретик, амгы теоретиктиг физиканы үндезилээннерниң бирээзи, 1921 чылда физикага Нобель шаңналының лауреады, хөй-ниити ажылдакчызы. Германияга (1879—1893, 1914—1933), Швейцарияга (1893—1914) болгаш АКШ-ка (1933—1955) чурттап чораан. Делегейде 20 хире кол университеттерниң хүндүлүг доктору, элээн хөй Эртемнер Академиязының кежигүнү, ооң иштинде ССРЭ-ниң ЭА-ның даштыкы хүндүлүг кежигүнү.

А. Эйнштейн – физика талазы-биле 300 ажыг эртем ажылдарының автору, оон ыңай 150 номнар болгаш эртем философиязынга, төөгүге база оон-даа өске эртемнерге хамаарышкан чүүлдерниң автору.

Намдары

Альберт Эйнштейн 1879 чылдың март 14-те Германияның өвүр чарыында Ульм деп хоорайга бай эвес еврей уктуг өг-бүлеге төрүттүнген.

Адазы, Герман Эйнштейн (1847-1902) ол үеде матрацтарга болгаш периналарга чүг дыгыы бүдүрер улуг эвес предприятиениң ээзи турган. Авазы, Паулина Эйнштейн (төрүмелинде Кох, 1858-1920) кукурузалар садар шору бай өг-бүлеге төрүттүнген[9]. 1880 чылдың чайынында өг-бүлези Мюнхенче көжүп чоруй барганнар. Аңаа Герман Эйнштейн акызы Якоб-биле электри херекселдери садар улуг эвес фирма ажыдып алган. Мюнхенке Альберта Мария деп кыс дуңмазы төрүттүнген (Майя, 1881-1951).

Эйнштейн эге билигни тус черниң католиктиг школазынга алган. Ооң бодунуң сактыышкыннарындан алырга ол бичиизинде ханы шажынчы байдалдыг турган, оон тура 12 харлыында адырылган. Эртем номнары номчуп тургаш ол Библия номунда бижип каан чүүлдер шынга дүүшпес, а күрүне аныяк салгалды мегелээр сагыштыг деп билген. Ол бүгү ону бот бодалдыг болгаш авторитеттерге кезээ каралыг хамааржыр кылдыр болдурган[10]. Сөөлүнде ол бичии турда эң күштүг чүүлдер дээрге компас, Евклидтиң "Начала" оон Иммануил Кантдың "Арыг угаанның шүгүмчүлели" турган деп сагынган. Оон аңгыда ол авазының чугаалааны-биле алды харлыындан эгелеп скрипкага база ойнап эгелээн. Назынынының иштинде ол хөгжүмге сундулуун кагбаан.

Тайылбыр