Авалар хүнү (Россия)

Рувики деп сайттан
Авалар хүнү (Россия)
Мама с новорожденным ребенком с цветами в День матери в России.jpg
Байырлап турар чери ноябрьның сөөлгү улуг-хүнү

Россияда Авалар хүнү — ноябрьның сөөлгү улуг-хүнүнде демдеглеп эрттирип турар байырлал. (Россия Федерациязының Президентизиниң 1998 чылдың январь 30-де үндүрген Россияда «Иелер хүнүнүң дугайында» деп № 120 чарлыы-биле үндезилээн. Бо хүнде чаңчыл ёзугаар шупту иелерге, кырган-аваларга байыр чедирип, ажы-төлдү кижизидеринге чедиишкиннерни чедип алган херээжен чонга, хөй ажы-төлдүг иелерге болгаш бот иелерге онза кичээнгейни салыр[1].

Бир дугаарында ол хемчег ССРЭ-ниң үезинде, 1988 чылдың октябрь 30-де, Баку хоорайның школаларының бирээзинге ындыг аттыг болуп эрткен. Байырлалды орус дыл болгаш литература башкызы Эльмира Гусейнова эрттирген. Ооң күжениишкиннери-биле ие болурунга тураскааткан байырлыг концертти белеткеп эрттирген. Оон шупту школачылар бо хүннү чылдың-на байырлал кылдыр демдеглеп, март 8-те ышкаш шупту херээжен улусту эвес, а чүгле аваларны хүндүлээр кылдыр кыйгырыг үнген. Ол кыйгырыгның сөзүглели хөй солуннарга парлаттынган. А байырлалдың сценарийи Эльмира Гусейнованың чорутканы «Школачыларның кижизидилгези» сеткүүлге каш чыл эрткен-даа болза — 1992 чылда үнген[2][3][4] .

Россияда Авалар хүнүнүң сулде-демдээ — незабудка. Чечек ие кижиниң овур-хевири-биле эң-не сырый холбаалыг доктаамал, бердинген чорукту болгаш бот-идепкейлиг ынакшылды илередип турар деп чоннуң бүзүрели бар[5].

Авалар хүнүнүң открытказы

Иелер хүнүнде база байырлалдың мурнунда бүгү Россияда янзы-бүрү темалыг хемчеглерни организастап турар: оюн-көргүзүглер, делгелгелер. Өөредилге албан черлеринде — школаларда, уруглар садтарында байырлыг хемчеглер эртип турар. Оон аңгыда, чуртта Авалар хүнүнге тураскааткан «Авай, мен сеңээ ынак мен!» деп хөй-ниитичи акция база эртип турар. Байырлалдың мурнунда неделяда аваларга берип болур темалыг открыткаларны үлээри, ол ышкаш байырлалга тураскааткан өске-даа хемчеглер кирген[1].

Россияның Президентизи Владимир Путин 2022 чылдың август айда «Маадыр-ие» деп хүндүлүг атты катап тургускан. Ону 10 азы оон хөй ажы-төлдү божаан, өстүрүп каан херээжен улуска тыпсыр. Шаңналдыг херээжен кижиге чаңгыс катап бээр миллион рубльди төлеп турар[5][6].

ССРЭ үезинде аваларга тускай шаңналдар турган. Ие болурунуң медалын 5 азы 6 ажы-төлдү божуп, өстүрүп каан херээжен улуска тыпсып турган. 7, 8 азы 9 ажы-төлдү чаяап, өстүрүп каан кижилерни «Иениң алдары» орден-биле шаңнап турган. А бир эвес 10 азы оон хөй ажы-төлдүг болза, орденни тыпсып, «Ие маадыр» деп атты тыпсыр турган.[7] .

Демдеглелдер

  1. 1 2 День матери: история и традиции празднования в разных странах. РИА Новости (25 ноябрьның 2012). Хынаан ай-хүнү: 28 августуң 2023.
  2. День матери: как появился праздник и где его принято отмечать. Рамблер (27 ноябрьның 2016). Хынаан ай-хүнү: 28 августуң 2023.
  3. День матери - краткая история праздника. istmira.com. Хынаан ай-хүнү: 28 августуң 2023.
  4. Владислав Шанин. День матери в России: История и традиции праздника. rg.ru (25 ноябрьның 2022). Хынаан ай-хүнү: 28 августуң 2023.
  5. 1 2 Владислав Шанин. День матери в России: История и традиции праздника. Российская газета (25 ноябрьның 2022). Хынаан ай-хүнү: 28 августуң 2023.
  6. Путин подписал указ об учреждении звания «Мать-героиня». ТАСС (15 августуң 2022). Хынаан ай-хүнү: 28 августуң 2023.
  7. День матери 2023 в России и мире: история и традиции праздника. kp.ru. Хынаан ай-хүнү: 28 августуң 2023.