Адалар хүнү
| Адалар хүнү | |
|---|---|
| Хевири | Делегейниң дыка хөй чурттарында |
| Албан ёзузу-биле ады | Father's Day |
Адалар хүнү (баштайгы ады англ. Fathers' Day — Адалар хүнү, оон англ. Father's Day — Ада хүнү) — ада кижиниң ажы-төлүнүң кижизидилгезинге киирген үлүг-хуузун демдеглеп, делегейниң дыка хөй чурттарында эрттирип турар байырлал.
Россияда Адалар хүнү 2021 чылдан тура Россия Федерациязының президентизиниң Октябрьның үшкү улуг-хүнүн Адалар хүнү кылдыр тургузарының дугайында Чарлыының аайы-биле байырлап турар[1]. Ооң мурнунда 2008 чылдан 2021 чылга чедир Россияның регионнарында Адалар хүнүн аңгы-аңгы хүннерде байырлап турган[2].
| Чылы | Байырлал хүнү | чылы | Байырлал хүнү |
|---|---|---|---|
| 2021 чыл | октябрьның 17 | 2026 чыл | октябрьның 18 |
| 2022 чыл | октябрьның 16 | 2027 чыл | октябрьның 17 |
| 2023 чыл | октябрьның 15 | 2028 чыл | октябрьның 18 |
| 2024 чыл | октябрьның 20 | 2029 чыл | октябрьның 21 |
| 2025 чыл | октябрьның 19 | 2030 чыл | октябрьның 20 |
Төөгүзү
Адалар хүнү 1910 чылда АКШ-ка тывылган деп санап турар. 1909 чылда Сонора Смарт Додд дээр херээжен кижи Иелер хүнү таварыштыр суртаалды дыңнааш, адаларга тураскаадып база ындыг уткалыг байырлалды тургузарын саналдаан. Ооң өг-бүлезиниң хууда төөгүзүнде ачазы Американың хамааты дайынының хоочуну Уильям Смарт, кадайы чок апаарга, чааскаан бир уругну болгаш беш оолду өстүрүп алган[3]. Сонора эгезинде июнь 5-ти, ачазының төрүттүнген хүнүн Адалар хүнү кылдыр саналдаан, ынчалза-даа байырлалды соңгаарладыр ужурга таварышкан. Ону бир дугаар 1910 чылдың июньнуң 19-та демдеглеп эрттирген.
АКШ-ка байырлал дыка дүрген нептерей берген, 1913 чылда Адалар хүнүн демдеглээр бодалды АКШ-тың ынчангы президентизи Вудро Вильсон деткээн.
1966 чылда Линдон Джонсон Адалар хүнүн июнь айның үшкү улуг-хүнүнде демдеглээр кылдыр тургускан, а 1972 чылда Ричард Никсон президент бүгү чуртка калбаа-биле демдеглээр кылдыр хоойлужуткан. Чоорту Адалар хүнүн байырлаар чаңчыл делегейниң өске-даа чурттарынче тарай берген.
Россияда демдеглеп эгелээн төөгүзү
Россияга байырлал Президентиниң 2021 чылдың октябрь 4-тен №573 «Адалар хүнүнүң дугайында» деп Чарлыы-биле тургустунган[4]. Оон бээр чыл санында октябрьның 3-кү улуг-хүнүнде байырлап турар[5][6][7].
Байырлалдың чаңчылдары
Бир дугаар 1910 чылда Адалар хүнүн байырлап турар үеде адазы ам-даа дириг улус хөрээнге кызыл роза чечектер, а адазы чок болган улус ак роза чечектер астып алгаш демдеглеп эрттиргеннер. Ол черниң церковька адаларга тураскааткан ном номчаан[8].
Амгы үеде Адалар хүнүн демдеглээр тускай чаңчылдар-даа чок, чурт аайы-биле аңгы-аңгы черлерде дыка ылгалдыг бооп болур. АКШ-та кижилер ачаларынга суй-белек сунуп, өг-бүлезинде аңгы демдеглеп эрттирип турар. Европаның кезек чурттарында өг-бүлези-биле чыглып алгаш, кады дүъштеки азы кежээки чем чип, шайлап олуруп турарлар[8][9][10].
2021 чылда Адалар хүнүн россияның чурттакчылары бир дугаар байырлап эрттиргеннер. Байырлалга уткуштур ниитилелди айтырган түңнелинде Россияның чурттакчыларының 66 хуузу чуртта чаа байырлал бар апарганын билир болган, айтырттынганнарның 49 хуузу ачаларының чанынга барып, олар-биле шайлап, кады үе эрттирерин бодап турарлар, 23 хуузу ачаларынга оларның шагда сагыштаалап чоруур күзелдерин бүдүрүп бир-ле белек бээрин боданып турганнар[11].
Демдеглелдер
- ↑ 15 октября — День отца 2023: как россияне поздравляют пап. Известия (14 октябрьның 2023). Хынаан ай-хүнү: 24 майның 2024.
- ↑ Владимир Емельяненко. День отца в России: История и традиции праздника. Российская газета (15 октябрьның 2023).
- ↑ -day/articleshow/ 59202599.cms Адалар хүнүнүң чаңчылын эгелээн херээжен Сонора Смарт Додд-биле таныжып алыңар (англ.).
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 04.10.2021 № 573 "О Дне отца". Официальное опубликование правовых актов (4 октябрьның 2021). Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023.
- ↑ В России ввели новый праздник (рус.). РИА Новости (4 октябрьның 2021). Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023. Архивтээн 4 октябрьның 2021 года.
- ↑ В России станут отмечать День отца (рус.). РБК. Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023. Архивтээн 4 октябрьның 2021 года.
- ↑ Путин подписал указ об учреждении Дня отца. Lenta. Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023. Архивтээн 4 октябрьның 2021 года.
- ↑ 1 2 Combs S. Enjoy Father's Day? Meet the woman who spent 62 years campaigning for it (англ.). National Geographic (журнал) (16 июньнуң 2023). Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023.
- ↑ Father's Day (англ.). Encyclopedia Britannica. Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023.
- ↑ Booth N. Global Father's Day celebrations - Celebration of Father’s Day around the world (англ.). Yorkshire Evening Post (12 июньнуң 2022). Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023.
- ↑ День отца — 2021. ВЦИОМ (14 октябрьның 2021). Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023.
Литература
- Указ Президента Российской Федерации от 04.10.2021 № 573 "О Дне отца". Официальное опубликование правовых актов (4 октябрьның 2021). Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2023.