Баян Ондар Айыжы оглу
| Баян Ондар Айыжы оглу | |
|---|---|
| тыв. Баян Ондар Айыжы оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Ондар Айыжы оглу Баян |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 11 май 1924 |
| Төрүттүнген чери | Ишкин, Сүт-Хөл, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 1992 |
| Мөчээн чери | Целинное, Кызыл кожууну, Тыва АССР |
Баян Ондар Айыжы оглу (төрүттүнгенде ады — Ондар Айыжы оглу Баян, орус. Баян Ондар Айыжыевич, 1924 чылдың майның 11 — 1992 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, улуг лейтенант, тыва эки турачы эскадроннуң 1-ги взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, 2-ги чаданың Ада-чурттуң Улуг дайынының ордениниң (1985), ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалының (1944) эдилекчизи.
Допчу намдары
Ондар Айыжы оглу Баян 1924 чылдың май 11-де Чөөн-Хемчик кожууннуң[1] Ишкинге Ондар Айыжы биле Кууппай Түлүштерниң өг-бүлезинге төрүттүнген[2].
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилдези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 1-ги тыва эки турачы отрядтың 1-ги взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекни көргүскен.
Ровно, Сурмичи, Дубно болгаш оон-даа өске Украин ССР-ниң чурттакчылыг черлерин хостаар тулчуушкуннарга эрес-дидимин көргүскен. Даызынның пулемлёттуг кезээн чок кылгаш совет шериглерге халдаар орукту ажыткан. Аар балыгланган.
Дайын соонда
Дайын соонда «Победа» колхозтуң тургустунарынга киришкен, бухгалтер, бригадир, тракторист кылдыр ажылдап чораан.
Сактыышкын
Шаңнал-макталдары
- 2-ги чаданың Ада-чурттуң Улуг дайынының ордени (1985)
- ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалы (1944)
Литература
- Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
- БАЯН Ондар Айыжы оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 152.