Исхаков Фазыл Гарипович
| Фазыл Гарифович Исхаков | |
|---|---|
| | |
| Төрүттүнген хүнү | 1901 октябрьның 30 |
| Төрүттүнген чери | Троицк, Оренбург губерниязы, Россия империязы |
| Мөчээн хүнү | 1959 |
| Мөчээн чери | |
| Чурту | |
| Эртем сферазы | тюркология |
| Ажылдап турар чери | РАЭ-ниң дыл эртеминиң институду |
| Дооскан чери | Татар улусчу өөредилге институду (Оренбург) |
| Билдингир ады | бирги хакас-орус сөстүктүң автору |
Исхаков Фазыл Гарипович (1901 октябрьның 30, Троицк[d], Оренбург губерниязы[d], Россия империязы[d] — 1959 майның 17, Москва) — тюрколог-лингвист, хакас болгаш тыва дылдарның шинчилекчизи, филология эртемнериниң кандидады.
Допчу намдары
Фазыл Гарипович 1901 чылдың октябрь 30-де Россия империязының Оренбург губерниязының Троицкиге төрүттүнген. 1922 чылда Оренбургтуң Татар улусчу өөредилге институдун дооскан . В 1931—1933 чылдарда Москва хоорайга РСФСР-ниң Дыл эртемииниң эртем-шинчилел институдунуң аспирантызы. Кандидат диссертациязынын темазы «Тыва дыл (фонетика очерктери)». Оон Москваның II-ги күрүне университединге педагогика факультединге өөренген (амгы үеде Москваның күрүнениң педагогика институду). 1926-1937 чылдарда КУТВ-ге ажылдап, татар дыл башкылап турган. 1939 чылда Исхаков Хакас автономнуг областьче тус черниң улус өөредилге килдизинге практиктиг дуза кылдыр сургакчылап чорупкан. Ооң эгелекчи саналы-биле болгаш киржилгези-биле областьтың хакас уругларның национал школа-интернадын ажыдып, Абаканның педагогика институдунда хакас дыл салбырын организастаттынган болгаш ХакНИИЯЛИ тургустунган. Ол чылдарда Исхаков педагогика институдунга хакас дыл кафедразының башкызы болгаш эргелекчизи, ХакНИИЯЛИ-ге хакас дылдың секторунуң эртем ажылдакчызы болгаш эргелекчизи болуп ажылдап турган.
Хүндүлүг бижиктер болгаш медальдар-биле шаңнаткан.
Бижээн чүүлдери
• Вопросы изучения хакасского языка и его диалектов. Абакан, 1954 (соавтор Н. К. Дмитриев);
• Общая характеристика тюркского вокализма // Исследования по сравнительной грамматике тюркских языков. М., 1955;
• Хакасский язык. Краткий очерк по фонетике. Абакан, 1956;
• Тувинский язык. Очерк по фонетике. М.-Л., 1957;
• Грамматика тувинского языка. Фонетика и морфология. М., 1961 (соавт. А. А. Пальмбах);
• Опыт сравнительного словаря современных тюркских языков // Исследования по сравнительной грамматике тюркских языков. М., 1962.
Литература
• Севортян Э. В. Фазыл Гарипович Исхаков. К 75-летию (орус) // Советская тюркология. — Баку, 1976. — Вып. 5.
• Монгуш Д. А. Крупный исследователь тувинского языка (орус) // Вопросы тувинского языкознания.. — Кызыл, 1993.
• Патачакова Д. Ф. О деятельности Ф. Г. Исхакова в Хакасии. К 100-летию // Ежегодник Института саяно - алтайской тюркологии ХГУ им. Н. Ф. Катанова. — Абакан, 2002. — Вып. VI. — С. 215-223.