Октаргай (национал төлевилел)

Рувики деп сайттан
Октаргай
Снимок из космоса Ивана Вагнера.jpg
Чылдагааны Россиянын президентизи Владимир Путинниң айтыышкыны
Чарыгдалдар 750 млрд руб

Национал төлевилел «Космос» Россияның президентизи Владимир Путинниң 2025 чылда айтыышкыны-биле эгелээн[1]. Спутник бөлүктерин болгаш национал орбиталдыг станцияны тургузар харылзааның космиктиг сервистерин сайзырадыр, ядролуг космиктиг энергетиканы сайзырадыр, ырак октаргайга фундаменталдыг шинчилелдерни чорудар база кадрларны белеткээр талазы-биле Россия Федерациязының үр хуусаалыг сорулгаларын тодарадыр национал төлевилел[2].

Төөгүзү

2025 чылдың апрель 16-да Бауман аттыг МГТУ-га эрткен октаргай адырын хөгжүдер айтырыглар талазы-биле хуралга Владимир Путин «Октаргай» деп национал төлевилелди ажылдап кылыры эргежок чугула деп медеглээн:

…бо чугула адырда бистиң планнарывыс бистиң чуртувустуң космиктиг мурнакчы күрүне болуп төөгүлүг эрге-байдалынга дүгжүр ужурлуг[2].

Октаргай ажыл-чорудулгазын сайзырадырының айтырыгларының талазы-биле хурал (2025)

Национал төлевилел адырны сайзырадырының чоокку-даа узун-даа планнарын хаара тудар ужурлуг деп Россияның президентизи демдеглээн:


• аңгы-аңгы сорулгаларлыг боттуң хөй спутниктиг бөлүктерин тургузары;
• национал орбиталдыг станцияны тургузары;
• ядролуг космиктиг энергетиканың хөгжүлдези;
• «космиктиг буксирни» тургузары;
• ырак октаргайга фундаменталдыг шинчилелдерни чорудары;
• «Спектр-РГ» орбиталдыг обсерваторияның баазазынга Октаргайның тодаргай картазын тургузары[2].

Национал төлевилелдиң технологтуг чедиишкиннери экономиканы чаартырынга, хамаатыларның амыдыралының шынарын бедидеринге шимчедикчи күш болур ужурлуг деп демдеглээн[2].

Космос адырының технологтуг чедиишкиннери бүгү экономиканың шимчедикчи күжү апаар ужурлуг

Национал төлевилелдиң акшаландырыышкынын федералдыг бюджеттиң бадылаашкыны-биле 2026 болгаш оон дараазында чылдарда планнаан[2].

Акшаландырыышкынны үнелээни

2025 чылдың майда РФ-тиң чазаа национал төлевилелдиң акшаландырыышкынын 2028 чылга чедир 1 трлн рубль, а кедизинде 2036 чылга чедир 4,5 трлн хире акша көрдүнген[3].

Федералдыг төлевилелдер

Октаргай национал төлевилелче федералдыг программаларны киирген:

«Космиктиг информастыг технологияларның комплекстиг хөгжүлдези»; «Перспективтиг космиктиг системалар болгаш сервистер»; «Россияның космиктиг ядролуг энергетиказының хөгжүлдези»[4].

Көргүзүглер

Национал төлевилелдиң өзек параметрлерин сайгарып турда шиитпирлеттинген:


• 2030 чылга чедир орбиталыг бөлүктерниң спутниктериниң санын 1,2 муң санныг кылдыр көвүдедир:
• российжи космодромнардан ужудуушкуннарның ниити санын чылда 56-га чедирер;
• ада-чурттуң орбиталдыг станциязын 2027 чылда делгеп эгелээр;
• 2030 чылга чедир адырда ажылдакчыларның санын 40 муң кижиге көвүдедир;
• адырда күш-ажылдың бүдүрүкчүлүүн 1,5 катап улгаттырар[4].

Демдеглелдер