Профессионалитет (федералдыг төлевилел)

Рувики деп сайттан

«Профессионалитет» федералдыг төлевилел (орус. Федеральный проект «Профессионалитет») — Россияның ПТУ биле техникумнарын экономиканың боттуг секторунче каттыштырар улуг программа, доозукчуларга регионнуң башкарыкчы бүдүрүлгелеринге ажылга тургустунарын магадылаар[1].

«Профессионалитет» федералдыг төлевилелдиң эмблемазы (2023)

Төлевилел Россия Федерациязының 68 субъектизинде ажылдап эгелээн, ооң иштинде 201 өөредилге-бүдүрүлге төвү тургустунган, ында өөредилге чорудуу үзүктел чок практика-биле дакпырлаттынган[2]. 2023 чылда чаа система-биле 868 600 ПТУ болгаш техникумнар студентилери өөренип турган[1].

«Профессионалитет» төлевилелдиң башкарылга болгаш хөгжүлде төвүнүң удуртукчузу — О. П. Сёмина[3]. «Профессионалитет» федералдыг төлевилел «Аныяктар болгаш чаштар» деп национал төлевилелдиң иштинче кирген[4].

Төөгүзү

Программа 2021 чылда ажылдап кылдынган, шенелде кылдыр 2022 чылда ажылдап эгелээн, бирги тускай курузунга Россияның ПТУ болгаш техникумнарының 150 муң студентилери киришкен[5]. Федералдыг төлевилелди харыылап турар РФ-тиң вице-премьери Татьяна Голикова программага 900 российжи компаниялар коштунганын чугаалаан:

Чүге дизе олар бөгүнде кандыг мергежилдер негеттинип турарын, бо мергежилдерге эң-не кол негелделерни, кандыг дериг-херекселдерге өөренип алыр ужурлуун кымдан артык билирлер база ажыл берикчилери-биле сүмелешкеш, бирги чылда элээн каш угланыышкыннарны шилип алдывыс[6].

2022 чылда «Профессионалитет» деп төлевилел ёзугаар ПТУ болгаш техникумнар студентилери ажылдаар 100 мергежилдерге өөренип турганнар: демир-орук, фармацевтика, даг-тывыш, нефть-газ, металлургия, көдээ ажыл-агый, машина-тудуг, база атомнуг болгаш чиик үлетпүрге[5].

2023 чылда Федералдыг Хуралга  (орус) бодунуң айыткалынга Россияның Президентизи Владимир Путин төлевилелди калбартып, өөредилге-бүдүрүлге кластерлерин хөйү-биле тургузар, техниктиг баазаны чаартыр, а ол ышкаш өөредилге программаларын экономиканың хереглелдеринге дүүштүрер сорулганы салган:

Россияның Президентизи Владимир Путин Федералдыг Хуралга айыткал үезинде (2023)

Сорулга тодаргай чоокку беш чылда Россияның айыыл чок чоруун бот-догуннаашкынын база чижилгелиг чоруун хандырарынга өзек электроннуг үлетпүрде, робототехника индустриязында, машина тудуу, металлургияда, фармацевтикада, көдээ ажыл-агый болгаш ОПК-ларда тудуг, транспорт, атомнуг болгаш өске-даа адырларда миллион хире ажылчын мергежилдерниң специалистерин белеткээр[7].

Россияның экономиказының кадрлар хереглелиниң беш чылдың прогнозун белеткээр сорулга РФ-тиң Чазааның мурнунда салдынган. Ону барымдаалап, ПТУ болгаш техникумнарже хүлээп алырының хыналда саннарын тургузар[8].

Кадрларның чедишпези

2023 чылда Россияның үлетпүржүлер болгаш сайгарлыкчылар эвилелиниң  (орус) пленарлыг хуралының үезинде «Профессионалитет» программазын Ада-чурт бизнезиниң төлээлекчилери кадрларның чедишпезиниң айтырыын шиитпирлээриниң кол чепсээ кылдыр көрген[9][10], профтехучилищелерниң акшаландырыышкынын улуг компанияларның топ-менеджерлери инвестиция кылдыр үнелээн, ооң салдары кандыг-даа чарыгдалдарны дуглаар[11].

«Мергелерлиг бедуиннер»

РФ-тиң cадыг-үлетпүр палатазының  (орус) вице-президентизи, РФ-тиң Г. В. Плеханов аттыг РЭУ-нуң «Кижи курлавырларын эргелеп-башкарары баазалыг кафедразының» эргелекчизи Максим Фатеевтиң үнелели-биле ажылчын холдарның чедишпезин Россияның үлетпүр бүдүрүлгелериниң чартыы херек кырында кежинде көрүп турар[12]. Ооң кол чылдагааны ажылчын мергежилдерниң ат-алдарының кудулааны. Оларның аныяктарның караанга сонуурганчыын бедидеринче «Профессионалдар» деп бүгү Россия чемпионады угланган.

Аныяктарның ындыг мергежилдерни хүлээп ап турары өскерлип турар деп Россияның Президентизи-биле ужуражылга үезинде чугаалаан. Альметьевскиниң политехниктиг техникумунуң дөрткү курузунуң студентизи мөөрейниң тиилекчилериниң бирээзи Илья Замарацкий (2023 чылда «Четки системалыг администрирование» деп номинацияга тиилээн):

«Профессионалдар» деп бүгү Россия чемпионадының тиилекчизи Илья Замарацкий Россияның Президентизи-биле ужуражылга үезинде (2023)

Өскелерниң чижээнден алырга, бодумнуң мергежилимге мен бир янзы «соора чоруктуг» мен деп чугаалап болур мен. Чүге? Школага хөй кезиинде гуманитарлыг чедиишкиннерлиг турдум — ниитилел билиглери, литература болгаш, ажыы-биле чугаалаарга, ортумак профессионал өөредилгеге хамаарыштыр чүгле мергелерлиг бедуиннер сагыжымга кирип турду, ында кылыр чүве чок деп бодппр турдум. Ол шуут ындыг эвес болду[13].

Өөренир хуусаазы

РФ-тиң Чазааның даргазының оралакчызы Татьяна Голикованың чугаазы-биле алырга, ПТУ болгаш техникумнарга «Профессионалитет» деп программа ёзугаар өөренир хуусааларны 40 % чедир кызырган[5]. Ажылчын мергежилди чедип алырынга ам үш чыл эвес, а ийи чыл негеттинер. Технологтуг деп адаар мергежилди шиңгээдип ап турарларга өөренир хуусаазы үш чыл болур[5]. Ынчан өөредилге программазын партнер бүдүрүлге-биле кады тургузар, ону чедип алыры-биле РФ-тиң чырыдыышкын яамызы «Компетенциялар конструктору» деп сервисти ажылдаткан[14]. Ол өөредилге чорудуун ажыл берикчизиниң негелделеринге таарыштырар студентилерниң чүткүлүн бедидер арганы бээр[15] болгаш «доозукчуларның ажылга тургустунганының бедик хуузун» хандырар[14].

Компетенциялар конструктору

Орскиниң А. И. Стеценко аттыг техниктиг техникумунуң директору Владимир Горшенин интервьюга Орскиниң машина тудуунуң заводу-биле (ОМЗ) программаны кады хевирлээриниң эки талаларының дугайында чугаалап тура:

ОМЗ ол программаны харыылап, өскерилгелерни киирип, кайы-бир компетенциялар талазы-биле негелделерни тодарадыр. Төлевилелдиң кол эки талаларының бирээзи — белеткээн специалистерни магадылалдыг ажылга тургузары. Кижиге «сен биске херек сен, сени өөредип ажыл-биле хандырар бис» дээри тулган схема-дыр[12].

Немелде барымдаалар

2023 чылдың октябрь 21-де «Профессионалитет» федералдыг программаның бүгү төптеринге российжи школачыларга чаңгыс аай ажык эжиктер хүнү болуп эрткен[16].

2024 чылда Россияга төлевилел ёзугаар он бир регионга чээрби ийи өөредилге-бүдүрүлге төптери ажыттынар[17].

Ажылчын холдарның эң-не чедишпес адыры судно тудуу, автомобиль тудуу, микроэлектроника адыры, авиация, а ол ышкаш ракета-космос үлетпүрү[17].

«Профессионалитет» программада киржип турар ПТУ болгаш техникумнар башкыларынга болгаш мастерлеринге социал ипотека хамааржып турар (2023 чылдың декабрьның көргүзүү-биле 8 %)[18].

Тускай мергежилдиг аныяк кадрлар регионнарны кагбайн, ам-даа ажылдазын дээш Соңгу Кавказ федералдыг округтуң  (орус) бүдүрүлгелерин программаже хаара тударын 2024 чылдың июль 16-да чазак даргазы Михаил Мишустин саналдаан[19].

Демдеглелдер

  1. 1 2 О проекте. япроф.рф. Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  2. Перечень образовательно-производственных центров (кластеров)–участников Федерального проекта «Профессионалитет» в 2023 году. docs.edu.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  3. Центр управления и развития ФП «Профессионалитет». firpo.ru. Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  4. Дмитрий Чернышенко обсудил с депутатами Государственной Думы национальный проект «Молодёжь и дети» (рус.). government.ru (18 марттың 2025). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  5. 1 2 3 4 Профессионалитет в 2023 году. www.kp.ru. Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  6. Ирина Жандарова. Голикова сообщила о сокращении на 40% сроков обучения в колледжах по программе "Профессионалитет". rg.ru (31 майның 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  7. Послание Президента Федеральному Собранию. kremlin.ru (21 февральдың 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  8. Заседание Совета по стратегическому развитию и национальным проектам. kremlin.ru (21 декабрьның 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  9. Киреева Эльвина Фларитовна, Чапаев Николай Кузьмич Профессионалитет: модернизация системы среднего профессионального образования // Педагогический журнал Башкортостана. — 2022. — № 4 (98).
  10. Юрий Праслов. Колледж под ключ: как решить проблему дефицита синих воротничков. rbc.ru (15 декабрьның 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  11. Пленарное заседание съезда РСПП. kremlin.ru (21 февральдың 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  12. 1 2 Михаил Курбатов. Образовательные программы предприятий помогают развитию регионов. rg.ru (18 октябрьның 2022). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  13. Встреча с победителями и наставниками Всероссийского чемпионата по профессиональному мастерству «Профессионалы». kremlin.ru (19 декабрьның 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  14. 1 2 С 1 сентября будет запущен сервис «Конструктор компетенций» по программе «Профессионалитет». edu.gov.ru (3 июльдуң 2022). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  15. Иванова Ольга Эрнстовна Вовлеченность как концепт взаимодействия стейкхолдеров экспериментального проекта «Профессионалитет» // Инновационное развитие профессионального образования. — 2021. — № 4 (32).
  16. Юлия Ильина. Все дороги. В центрах «Профессионалитета» провели экскурсии для школьников. aif.ru (24 октябрьның 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  17. 1 2 Светлана Цыганкова. В Санкт-Петербурге готовят рабочие кадры в рамках проекта "Профессионалитет". rg.ru (19 декабрьның 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  18. Марина Трубилина. Условия льготных ипотечных программ изменились. rg.ru (17 декабрьның 2023). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.
  19. Мишустин призвал включить регионы СКФО в проект "Профессионалитет". РИА "Новости" (16 июльдуң 2024). Хынаан ай-хүнү: 3 сентябрьның 2025.

Литература