Саваар-оол Монгуш Тыпылаң оглу
| Саваар-оол Монгуш Тыпылаң оглу | |
|---|---|
| тыв. Саваар-оол Моңгуш Тыпылаң оглу | |
 Тыва эки турачы, Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи | |
| Төрүттүнгенде ады | Моңгуш Тыпылаң оглу Саваар-оол |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1923 |
| Төрүттүнген чери | Шекпээр, Хемчик кожуун, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 1971 |
| Мөчээн чери | Кызыл, Тыва АССР |
Саваар-оол Моңгуш Тыпылаң оглу (төрүттүнгенде ады — Моңгуш Тыпылаң оглу Саваар-оол, орус. Саваар-оол Монгуш Тыпыланович, 1923 чыл — 1971 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 5-ки пулемлетчу взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалының эдилекчизи (1944)[1].
Допчу намдары
Саваар-оол Моңгуш Тыпылаң оглу 1923 чылда амгы Барыын-Хемчик кожууннуң Шекпээр деп черге малчын өг-бүлеге төрүттүнген.
1942 чылдан Тываның Революстуг Шериинге шериг албаны эрттирип турган. Пулемлетчик мергежилдиг турган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 3-кү взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Саваар-оол Моңгуш улуг лейтенант Бүрзекей Саттың пулемлеттуг 5-ки взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы.
Дайын соонда
Дайын соонда Кызыл хоорайга садыг-саарылга адырынга ажылдап чораан.
1971 чылда Кызылга чок болган.
Шаңнал-макталдары
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалы (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• САВААР-ООЛ Монгуш Тыпылан оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 270.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон