Сундуй-оол Түлүш Шөлер-оол оглу
| Сундуй-оол Түлүш Шөлер-оол оглу | |
|---|---|
| тыв. Сундуй-оол Түлүш Шөлер-оол оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Түлүш Шөлер-оол оглу Сундуй-оол |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1920 |
| Төрүттүнген чери | Эйлиг-Хем, Улуг-Хем кожуун, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 1975 |
| Мөчээн чери | Өөк, Бии-Хем кожуун, Тыва АССР |
Сундуй-оол Түлүш Шөлер-оол оглу (Шокар-оол оглу) (төрүттүнгенде ады — Түлүш Шөлер-оол оглу Сундуй-оол, орус. , 1920 чыл — 1975 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 3-кү взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ССРЭ-ниң III-кү чаданың Алдар ордениниң эдилекчизи (1944)[1], «Ада-чурттуң Улуг дайынынга 1941–1945 чылдарда Германияны тиилээни дээш» деп медаль (1945)[2].
Допчу намдары
Сундуй-оол Түлүш Шөлер-оол оглу 1920 чылда Улуг-Хемниң Эйлиг-Хемге төрүттүнген.
1941 чылдан Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.
Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 3-кү взводунуң 1-ги салбырының анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Гвардейжи улуг лейтенант Сат Моңгуштуң 3-кү взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы чораан.
Деражно суур дээш кадыг-дошкун тулчуушкунга аар балыгланган.
Дайын соонда
Дайын соонда Улуг-Хем кожууннуң «Эйлиг-Хем» колхозунга база Бии-Хемниң «Өөк» совхозунга кадарчылап чораан.
1975 чылда Өөк суурга чок болган.
Шаңнал-макталдары
• ССРЭ-ниң III-кү чаданың Алдар ордениниң эдилекчизи (1944),
• «Ада-чурттуң Улуг дайынынга 1941–1945 чылдарда Германияны тиилээни дээш» деп медаль (1945).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• СУНДУЙ-ООЛ Тулуш Шолер-оол оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 368.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон