Тумат Геннадий Хайдыпович
| Геннадий Тумат | |||
|---|---|---|---|
| | |||
| Кол медээлер | |||
| Долу ады | |||
| Төрүттүнген хүнү | 1964 февральдың 25 | ||
| Төрүттүнген чери | |||
| Мөчээн хүнү | 1996 | ||
| Мергежилдери | хөөмейжи | ||
| Жанрлары | хөөмей | ||
| Коллективтери | «Саяны»,«Тыва», «Эртинелиг Тыва», «Ай-Херел» | ||
| Шаңналдары |
|
||
Тумат Геннадий Хайдыпович (1964 февральдың 25, Хандагайты, Тыва Автономнуг Совет Социалистиг Республика — 1996) — тыва хөөмейжи, Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (1993).
Допчу намдары
Геннадий Тумат 1964 чылдың февраль 25-те Тыва АССР-ниң Өвүр районунуң Хандагайты суурга төрүттүнген. 1982 чылда 18 харлыг тургаш, Тываның күрүнениң ыры болгаш танцы «Саяннар» ансамблинге артист болуп ажылдап эгелээн. Хөөмейниң шупту кол стильдерин болгаш янзы-бүрү дөстерин тергиин эки билир турган. Бодунуң «Геннадий Туматтың» стили деп билдингир «сыгыттың борбаңнадырлары» деп стилин ажылдап кылган. «Эзеңгилээр» стильдиң виртуозтуг күүселдезиниң үндезилекчизи[1]. 1988 чылда ооң удуртулгазы-Биле «Тыва» аас чогаал ансамбли организастаттынган, ол 1990 чылдарның эгезинде Европага, Америкага чедиишкинниг гастрольдап чораан[2]. Дыка хөй билдингир хөөмейжилерниң «Эртинелиг Тыва» ансамблиниң составының дагдыныкчызы кылдыр санаттынар[3].
Уран чүүлү
Геннадий хөөмей уран чүүлүнге даайы Сергей Куулардан өөренип алган. Ооң чогаадыкчы ажылының баштайгы базымнары школачы чылдарында илереп, Геннадий «Отчугаш» агитбригадага чедиишкинниг киришкен. Куулар Сергейниң удуртулгазы-биле Өвүр кожууннуң аныяк оолдарының «Чадаган» ансамбли тургустунган. Ол Республика чергелиг «Хөөмей» мөөрейиниң лауреады болган (1981) аңаа 9-ку класстың өөреникчизи Геннадий Тумат база ырлап турган. Геннадий бодунуң улуг чогаадыкчы оруун 1983 чылда школа дооскан соонда, «Саяннар» аттыг күрүнениң ыры болгаш танцы ансамблинге эгелээн. Ооң Делегей чергелиг фестивальдың чон мурнунга бир дугаар чугаазы 1983 чылдың декабрьда Францияга болган. Ансамбльдиң составы-биле эвилелдешкен республикаларның регионнарынга, Моолга, Кубага, Францияга, Японияга база гастрольдап чораан. Борис Монгуш-биле база соло кылдыр 1986 чылда Шуровтуң удуртулгазы-биле Бүгү-Эвилелдиң «Мелодия» студиязынга бижиткен. Тоолчургу фольклор этнографтыг «Тыва» ансамблиниң репертуарын 2 дискиге бижээш, Голландия биле Германияга үндүрген. «Тыва» ансамбли, уран чүүл удуртукчузу Геннадий Тумат фестивальдар болгаш концерттерже Голландия, Бельгия, Малайзия, Германия, Италия, Швеция, Канада, Люксембург, Швейцария, Австрия, Болгарияже чоруп турган. 1993 чылдың төнчүзүнде Геннадий Тумат «Ай-Херел» ансамблин тургускаш, Голландиядан продюсер Бернард Клейкам-биле чедиишкинниг ажылдаан. Ол аныяк хөөмейжилерге хөй үени үндүрүп, оларны «Тыва», «Ай-Херел» ансамблиниң составынче чалап турган. Геннадийниң чаңгыстың репертуары база «Тыва» биле «Ай-Херел» бөлүктерниң ансамбль күүселдези 1991 чылдан 1995 чылга чедир концерттерден база студияга бижиткеш, Голландияда хуу коллекцияда шыгжаттынган. 1993 чылдың сентябрьда Ыдыктыг Далай-лама Башкыга Тывага кээп чорааш, хөөмейни күүседир бедик атка төлептиг болган[2]. 1994 чылда хөөмейниң үш күүседикчизи-биле кады Амстердамга Голландияның национал операзынга «Ной» деп операны тургузарынга киришкен[2].
Шаңналдары болгаш хүндүлүг аттары
- Тываның Чазааның хүндүлел бижии (1989).
- Хөөмейниң начыны(1992)
- Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (1993)
Демдеглелдер
- ↑ Сундуй Д. М. Легендарные ветераны-исполнители хоомея и их успехи (орус) // Итоги социологического исследования о развитии горлового пения хоомей Республики Тыва в 1992—2013 гг.. — Кызыл, 2013. — С. 42—50.
- ↑ 1 2 3 Вышла в свет книга об основателе первого ансамбля тувинских горловиков (14 майның 2012). Хынаан ай-хүнү: 21 ноябрьның 2025.
- ↑ Сузукей В. Ю., Ч. С. Тумат Геннадий Хайдыпович Тумат (орус) // Хоомейжи Республики Тыва. — Кызыл, 2015. — С. 43—44.