Түметей Оюн Токтугу оглу
| Түметей Оюн Токтугу оглу | |
|---|---|
| тыв. Түметей Оюн Токтугу оглу | |
| | |
| Төрүттүнгенде ады | Оюн Токтугу оглу Түметей |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 27 ноябрь 1923 |
| Төрүттүнген чери | Чагытай, Таңды, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 11 февраль 1944 (20 хар) |
| Мөчээн чери | Сурмичи, Ровно облазы, Украин ССР |
Түметей Оюн Токтугу оглу (төрүттүнгенде ады — Оюн Токтугу оглу Түметей, орус. Түметей Оюн Токтугу оглу, 1923 чылдың ноябрьның 27 — 1944 чылдың февральдың 11) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, улуг лейтенант, тыва эки турачы эскадроннуң 1-ги взводунуң командылакчызы, 3-кү чаданың Алдар ордениниң (1944), ТАР-ның ордениниң (1944) эдилекчизи.
Допчу намдары
Түметей Оюн Токтугу оглу 1923 чылда ТАР-ның Таңды кожуунунуң (ынчан ады өске турган) Межегей сумузунуң Чагытай деп черге төрүттүнген.
1941-1942 чылдарда Тыва Арат Революстуг Шеригге шериг албанын эрттирип турган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилдези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 1-ги тыва эки турачы отрядтың 1-ги взводунуң 2-ги салбырының анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекни көргүскен.
Украин ССР-ниң Ровно база Дубно хоорайларын хостаарынга эрес-дидим киришкен. Ровно дээш тулчуушкун үезинде 60 дайзынны узуткаан. Сурмичи деп суурну хостаар тулчуушкунга чок болган. Дубно хоорайда хөөржүттүнген[1].
Сактыышкын
Таңды кожууннуң Сосновка суурнуң школазынга 2018 чылда эки турачы Түметей Оюннуң адын тывыскан[2].
Шаңнал-макталдары
- 3-кү чаданың Алдар ордени (1944)[3]
- ТАР-ның республика ордени (1944).
Литература
- Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
- Книга Памяти. Республика Тыва. Сост. Н. М. Моллеров. Кызыл, 1995.
- ТУМЕТЕЙ Оюн Токтугу оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 448.
- Монгуш Н.С. Доброволец-герой из Чагытая Подвиг Оюна Туметея