Хэллоуин
| Хэллоуин |
|---|
Хэллоуин — делегей чергелиг амгы шагның байырлалы[1], ооң үндезини Ирландияның база Шотландияның бурунгу кельтилериниң төөгүзү-биле сырый харылзаалыг: байырлалдың төөгүзү Великобританияга эгелээн[2][3]. Делегейниң аңгы-аңгы чурттарында чылдың-на октябрь 31-де демдеглеп эрттирип турар[4].
Адының үндезини
Англи дылдың Оксфордтуң сөстүүнде «Хэллоуин» деп сөстү бир дугаар XVI чүс чылда англи дылда All-Hallows-Even (с англ. — «Шупту ыдыктыгларның кежээзи» деп шотландыларның кызыра адаан сөзү кылдыр бир дугаар ажыглаттынган болуп турар. Ону «хэллувин» деп номчуур.
Хэллоуинни АКШ-та байырлаары
АКШ-ка октябрьның 30-ниң кежээзинде Бузуттуг дүне (Mischief Night) деп кезээ эртер, ынчан кудумчуга чаш болгаш элээди уруглар уруглар кудумчуже үнүп келгеш, хөглүг оюннар эрттирерлер. Караңгылай бергенде кожаларының чанында ыяштарны саазын-биле ораап, машиналарының соңгаларынга саваң борап каар ийикпе азы кирер хаалгазының коңгазын базыпкаш, дезип ыңай боор дээн ышкаш чүүлдер кылыр. Оюн-баштак шинчилиг-даа болза, чамдыкта ол оюннар уезинде өске улустуң өнчү-хөреңгизинге когарал чедирген таварылгалар ховар эвес. Чижээлээрге, чамдык элээди оолдар-уруглар бажыңнарның соңгаларынче дагаа чуургалары октаар, ынчангаш ол хүннерде элээди назылыг улуска чуурга сатпас чаңчыл база бар.
Байырлал боду октябрьның 31-де эртер, кежээ өг-бүле бажыңынга чыглып алгаш Хэллоуинни байырлап эрттирер. Бажыңнарын ээремчик дузаа, тыква хевирлиг каасталгалар-биле шимээр чаңчыл бар. хериминиң иштинге от ужудуп, сөөк-даяк салып, тыкваны карактыг, аастыг, думчуктуг кылдыр оя кескеш, иштинге лаа кыпсып салыр. Ооң адын Джек дээр болгаш, ол каржы-дошкун аза-буктан камгалаар ужурлуг[5].
Демдеглелдер
- ↑ Halloween in Wien: Was Sie heute wissen müssen (нем.)
- ↑ Nicholas Rogers. Halloween: From Pagan Ritual to Party Night (англ.). Oxford University Press (2002). — «Halloween and the Day of the Dead share a common origin in the Christian commemoration of the dead on All Saints' and All Souls' Day. But both are thought to embody strong pre-Christian beliefs. In the case of Halloween, the Celtic celebration of Samhain is critical to its pagan legacy, a claim that has been foregrounded in recent years by both new-age enthusiasts and the evangelical Right.» Хынаан ай-хүнү: 28 майның 2024.
- ↑ Austrian information (англ.) (1965). — «The feasts of Hallowe'en, or All Hallows Eve and the devotions to the dead on All Saints' and All Souls' Day are both mixtures of old Celtic, Druid and other heathen customs intertwined with Christian practice.» Хынаан ай-хүнү: 28 майның 2024.
- ↑ Augsburger Allgemeine: Halloween 2017: Datum, Bedeutung, Brauch (нем.)
- ↑ Как отмечают Хэллоуин в Америке? (рус.). langarea.ru. Хынаан ай-хүнү: 29 октябрьның 2024.
Литература
- Diane C. Arkins, Halloween: Romantic Art and Customs of Yesteryear, Pelican Publishing Company (2000). 96 pages. ISBN 1-56554-712-8
- Diane C. Arkins, Halloween Merrymaking: An Illustrated Celebration Of Fun, Food, And Frolics From Halloweens Past, Pelican Publishing Company (2004). 112 pages. ISBN 1-58980-113-X
- Dunwich, Gerina. A Witch’s Halloween. Avon, Mass.: Adams Media, 2007.
- Editha Hörandner (ed.), Halloween in der Steiermark und anderswo, Volkskunde (Münster in Westfalen), LIT Verlag Münster (2005). 308 pages. ISBN 3-8258-8889-4
- Jack Santino (ed.), Halloween and Other Festivals of Death and Life, University of Tennessee Press (1994). 280 pages. ISBN 0-87049-813-4
- Lesley Bannatyne, Halloween: An American Holiday, An American History, Facts on File (1990, Pelican Publishing Company, 1998). 180 pages. ISBN 1-56554-346-7
- Lesley Bannatyne, A Halloween Reader. Stories, Poems and Plays from Halloweens Past, Pelican Publishing Company (2004). 272 pages. ISBN 1-58980-176-8
- Lherm, Adrien. «Halloween — A 'Reinvented' Holiday.» In Celebrating Ethnicity and Nation: American Festive Culture From the Revolution to the Early Twentieth Century. Geneviève Fabre, ed. New York: Berghahn Books, 2001.
- Lisa Morton, The Halloween Encyclopedia, McFarland & Company (2003). 240 pages. ISBN 0-7864-1524-X
- Nicholas Rogers, Halloween: From Pagan Ritual to Party Night, Oxford University Press, USA (2002). ISBN 0-19-514691-3
- Northrup, Lesley A. Women and Religious Ritual. Washington, D.C.: Pastoral Press, 1993.
- Phyllis Galembo, Dressed for Thrills: 100 Years of Halloween Costumes and Masquerade, Harry N. Abrams, Inc. (2002). 128 pages. ISBN 0-8109-3291-1
- Rogers, Nicholas. Halloween: From Pagan Ritual to Party Night. New York: Oxford University Press, 2002.
- Addis, M.E. Leicester. «Allhallowtide.» Frank Leslie’s Popular Monthly. 40:5 (November 1895).
- «Halloween.» In Encyclopedia of the End: Mysterious Death in Fact, Fancy, Folklore, and More. Deborah Noyes, ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 2008.
- Маркаль Ж. Хэллоуин: история и традиции. — М. : Городец, 2022. — 208 с. — ISBN 978-5-907483-18-7.
Шөлүлгелер
- В канун Дня Всех Святых во всем мире отмечают Хэллоуин // Санкт-Петербург.ру
- Samhain: Season of Death and Renewal (англ.) // An Tríbhís Mhór: The IMBAS Journal of Celtic Reconstructionism
- Halloween 2024 (англ.) // History Channel