Чамыяң Монгуш Сүрүң оглу
| Чамыяң Монгуш Сүрүң оглу | |
|---|---|
| тыв. Чамыяң Монгуш Сүрүң оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Монгуш Сүрүң оглу Чамыяң |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1921 |
| Төрүттүнген чери | Баян-Тала, Даа кожуун, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 1963 |
| Мөчээн чери | Элегес, Таңды кожуун, Тыва АССР |
Чамыяң Монгуш Сүрүң оглу (төрүттүнгенде ады — Монгуш Сүрүң оглу Чамыяң, орус. Чамыян Монгуш Сюрюнович, 1921 чыл — 1963 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 5-ки взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы.
Допчу намдары
Чамыяң Моңгуш Сүрүң оглу 1921 чылда Тыва Арат Республиканың Хемчик кожуунунуң Баян-Тала деп черге төрүттүнген.
Дайын мурнунда «Элегес» совхозка ажылдап турган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 5-ки пулемлеттуг взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Улуг сержант Бүрзекей Саттың башкарып турган 5-ги пулемлеттуг взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы. Ровно база Дубно хоорайлар дээш тулчуушкунга эрес-дидимин көргүскен.
Дайын соонда
Дайын соонда Таңды кожууннуң «Элегес» совхозка ажылдап турган. Сөөлкү чылдарында «ССРЭ-ниң 50 чылы» совхозка ажылдап турган. Элегес суурга 1963 чылда чок болган.
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• ЧАМЫЯН Монгуш Сурун оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 544.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон