Чугула чүүлдер дугайында чугаа
Чугула чүүлдер дугайында чугаа — Россияның ниити өөредилге албан черлеринде эртип турар болгаш класстан дашкаар 2022 чылда школа программазынче киирген чурттуң төөгүзүнге, чаңчылдарынга болгаш культурлуг өнузүнге тураскааткан болуп турар кичээлдер. Бирги кичээлди РФ-тиң президентизи Владимир Путин 2022 чылдың сентябрь 1-де Калининградка эрттирген. 2025 чылдан тура бо угланыышкында эң эки башкыларны болгаш өөредилге практикаларын илередиринче угланган «Чугула чүүлдер дугайында чугаа» деп бүгү Россия чергелиг премияны тургускан.
Төөгүзү
Школа программазынче класстан дашкаар кичээл киирериниң дугайында 2022 чылдың июнь 20-де «Билиг» ниитилелиниң хуралынга чарлаан. Өөредилге чылының эгезинге чедир Россияның Чырыдыышкын яамызы башкыларга методиктиг сүмелерни ажылдап кылган[1]. Россияда класс удуртукчуларын чаа сагылга-чурумга белеткээриниң 700 шөлчүгештери ажылдап турган[2].
«Чугула чүүлдер дугайында чугаа» деп бирги кичээлди Россияның президентизи Владимир Путин 2022 чылдың сентябрь 1-де Калининградка ажыл аайы-биле чорааш эрттирген. Ажык кичээлге киржиринче Россияның аңгы-аңгы хоорайларындан Калининградка чедип келген эртем культура болгаш спорт адырында олимпиадалар болгаш мөөрейлер тиилекчилерин чалаан. Кичээл чаңгыс темага тураскааттынмаан; киржикчилер президентиге оларга чугула болуушкуннарның дугайында чугаалап, эртем, төөгү, экология болгаш өске-даа темаларга айтырыгларны салып турганнар. Кичээлдиң стенограммазын Россияның президентизиниң сайтызында парлаан[3].
Бүгү Россияда школаларга «Чугула чүүлдер дугайында чугаа» деп бирги кичээл 2022—2023 өөредилге чылының бирги понедельникте, сентябрь 5-те эрткен. Кичээлдиң темазы «Билиглер хүнү» болган. Темаларны өөредилге чылының төнчүзүнге чедир неделя санында баш бурунгаар тодараткан, оларның аразында төөгүлүг болуушкуннар. Ат-сураглыг кижилерниң намдары, Россияның байырлалдары, социал ужур-дузалыг төлевилелдер болгаш өске-даа[4].
Кичээлдерге материалдарны Россияның өөредилге академиязының өөредилге хөгжүлдезиниң стратегиязының институду ажылдап кылган[5]. Темаларны шилиирин болгаш кичээлдер планын эртем ажылдарын педагогика литературазын база нормативтиг эрге-хоойлу документилерин барымдаалап тодараткан[6]. Төлевилелди Чаштарны, өг-бүлени болгаш кижизидилгени өөренир институт боттандырып ажылдап турар.
2024 чылдан эгелеп, «Чугула чүүлдер дугайында чугааларны» 5 хардан өрү назылыгларга уруглар садтарынга эрттирип эгелээн. Саналды уруглар садтарының кижизидикчи башкылары киирген олар улуг болгаш белеткел бөлүктеринге бичии школачыларга методикалар аайы-биле кичээлдерни эрттирип уругларның саналдаан темаларынга сонуургалын илереткен[7]. Россияга бир дугаарында 2025 чылдың январьда Вологданың уруглар садтары кичээлди киирген[8].
Кичээлдиң тургузуу
Кичээлдерни неделяда бир катап, понедельникте бир дугаар кичээл кылдыр эрттирер ужурлуг. 1-ден 11 класска чедир шупту өөреникчилерге кичээл албан болур. Кичээл бүрүзү Россияның ыдык ырызы-биле болгаш күрүне тугун көдүрери-биле эгелээр.
Кичээл бүрүзүнге методиктиг материалдарны ажылдап кылган. Олар өөренир уругларның назы-харының аайы-биле 5 категорияга чарлып турар: 1-ден 2 класс, 3-ден 4 класс, 5-ден 7 класс, 8-ден 9-гу класс, 10-ден 11 класс. Ортумак профессионал өөредилге колледжтеринге ажылдап кылган материалдар категориязы база бар[9].
Бөлүк бүрүзүнде сценарий болгаш методиктиг материалдар, видеороликтер, презентация болгаш плакат кирип турар, ону кичээл эртер заставка кылдыр ажыглап болур. Улуг школачыларга немелде материалдарны база көрүп каан. Школачылар видеону көрүп интерактивтиг даалганы күүседип кичээлди дискуссия-биле доозар. Саналдаан сценарийин болгаш материалдарын ажыглаар бе азы кичээлди өске форматка эрттирер бе дээрзин башкы кижи бодунуң күзели-биле тодарадыр[4].
Дыка хөй темалар аайы-биле шилиттинген темаларга эксперт болуп турар федералдыг спикерлер-биле видеоларны бижидип турар. Чижээлээрге, «Россияның тоолчургу чугаалары» деп темага Күрүне думазының даргазының оралакчызы Пётр Толстой, Волонтерлар хүнүнүң темазынга — «Кырыыры — өөрүшкүге» деп фондунуң үндезилекчизи Елизавета Олескина «Россия — кадыкшылдыг чурт» деп темага Олимпия оюннарының чемпиону Максим Траньков сөс алган. Видео диалог хевирлиг бижиттинген: спикерлер уругларның айтырыгларынга харыылаан[4].
Кичээлдерге материалдарны «Чугула чүүлдер дугайында чугаалар» деп албан ёзунуң сайтызынга салыр. Эрткен чылдарның архивтери-биле катай шупту материалдарны киир бижидип ап болур.
Премия
2025 чылга чедир Россияга «Чугула чүүл дугайында чугаа» деп 105 кичээл эрткен, аңаа 20 миллион ажыг өөреникчи киришкен. Федералдыг спикерлер 120 хөй-ниити ажылдакчылары болгаш федералдыг федералдыг албан черлериниң төлээлери болган. Өөредилге материалдарын ажылдап кылырынга Россияның башкарыкчы компаниялары, «Россияның демир-оруктары», «Росатом», «Сбербанк», «Бирги канал», «Артек», «Россияның шериг-төөгү ниитилели» дээш оон-даа өскелер киришкен
Төлевилелдиң социал ужур-дузалыын өөренип көргеш, чылда «Чугула чүүлдер дугайында чугаалар» деп бүгү Россия чергелиг шаңналды тургузар деп шиитпирлээн. Шаңнал иштинде дөрт номинацияга шаңнаары көрдүнген:
• Чылдың эң эки интервьюзу;
• Видеоанонстарның эң эки башкарыкчызы;
• Партнерлардан эң эки ажыл;
• «Баштайгылар. Чугула чүүл дугайында чугаа» деп сериалдың эң эки актеру (серия).
Башкыларга «Чугула чүүлдер дугайында чугаа үндүрүп» деп тускай номинацияны тургускан. Мөөрейге кичээлдерниң авторлуг ажылдап кылдынган методиктиг материалдары, кичээлдер, дискуссияларының видеожидилгелери киржип болур.
Жюриниң составында Кижизидилге, өг-бүле болгаш чаштар институдунуң ажылдакчылары, Бүгү Россияның ада-ие комитединиң төлээлери болгаш «Кижини кижизидер» мөөрейниң финалистери кирип турар[10].
Демдеглелдер
- ↑ «Разговоры о важном» в школе: что это и какие темы обсуждаются (2024-01-11). Хынаан 22 майның 2025.
- ↑ Кравцов: «Разговоры о важном» позволят интересно рассказать о ценностях и истории России (рус.). Минпросвещения России. Хынаан ай-хүнү: 22 майның 2025.
- ↑ Открытый урок «Разговор о важном». Хынаан 22 майның 2025.
- ↑ 1 2 3 Разговоры о важном. Министерство просвещения Российской Федерации. Хынаан ай-хүнү: 22 майның 2025.
- ↑ Разговоры о важном. Методические рекомендации. Институт стратегии развития образования.
- ↑ Классный час "Разговоры о важном" 2025-2026: что это такое, программа, темы уроков. Хынаан 22 майның 2025.
- ↑ Путин поддержал идею проводить "Разговоры о важном" в детских садах (2024-10-03). Хынаан 22 майның 2025.
- ↑ Власти Вологды первыми в стране ввели еженедельные «Разговоры о важном» в детсадах (2025-01-21). Хынаан 22 майның 2025.
- ↑ Разговоры о важном в колледже: как организовать внеурочные занятия для СПО (рус.). Единый всероссийский институт дополнительного профессионального образования. Хынаан ай-хүнү: 22 майның 2025.
- ↑ Старт первой Всероссийской премии «Разговоры о важном» (12 майның 2025). Хынаан ай-хүнү: 22 майның 2025.