Чыдым Дангыт Иргитович

Рувики деп сайттан
Чыдым Дангыт Иргитович
Чыдым Дангыт Иргитович.jpg
Долу ады 1948 январьның 15(1948-01-15)
Төрүттүнген чери
Мөчээн хүнү 2017 декабрьның 15(2017-12-15) (69 лет)
Мөчээн чери
Хамаатылалы
Ажыл-херээ журналист, чогаалчы, архивист

Чыдым Дангыт Иргитович (1948 январьның 15, Мугур-Аксы суур, Тыва автономнуг область2017 декабрьның 15, Кызыл) — тыва прозаик, очулдурукчу[1], журналист[2], Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы[3], Россияның журналистер эвилелиниң кежигүнү[4][5]

Допчу намдары

Тыва автономнуг областың Мөңгүн-Тайга кожууннуң Мугур-Аксы суурга 1948 чылдың январь 15-те төрүттүнген. Мөңгүн-Тайга кожууннуң Мугур-Аксынга школаны, Кызылдың күрүнениң педагогика институдунуң филология факультедин (1981), Новосибирск хоорайның Дээди партия школазын (1990) дооскан.

«Тываның аныяктары» солунга корреспондентилеп, Мөңгүн-Тайга районда «Мөген-Бүрен» колхозка комсомол секретарынга, Мугур-Аксынга колхозка бухгалтерлеп, республиканың социал-политиктиг солуннарының очулдурукчузу, корреспондентизи, бөлүк начальниги, оралакчызы болуп ажылдап чораан[6], Тыва Республиканың Дээди Чөвүлелиниң Секретариадының даргазы, парлалга яамызының сайыдының оралакчызы, парлалга болгаш информация талазы-биле комитеттиң даргазы, Тыва Республиканың күрүне архивиниң директору[7], Тыва Республиканың Күрүнениң архив албанының даргазы (1997-2005)[8], Тыва Республиканың Архив агентилелиниң удуртукчузу (2005-2007)[9].

Уран чүүлү

1966 чылда «Ынакшыл-дыр» деп чечен чогаалы-биле бир дугаар үнген. «Эш-өөрнүң өөрүшкүзү» деп чечен чугаалар чыындызы 1982 чылда үнген.[10]. Шекспирниң сонеттерин, Гогольдуң тоолдарын, Владимир Высоцкийниң чогаалдарын тыва дылче очулдурган[11]: «Ынакшылдың балладазы», ​​«Каткы, өөрүшкү, өөрүшкү…», «Холдарыңар көдүрүп, бюллетеньнериңерни бок төгер саваларже суп алыңар...», «Россияны чугаа-соот чагырып турар...», «Өлүм соонда амыдырал чок…», база хөй-ле алтай чогаалчыларның чогаалдары. Д. Медведевтиң «В лесах близ Ровны» деп чогаалы ооң очулгазы-биле парлаттынган.[12].

Россияның журналистер эвилелиниң кежигүнү (1976). Тыва Республиканың чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү (1999). Россияның төөгүчүлер болгаш архивчилер ниитилелиниң Төп Чөвүлелиниң кежигүнү (2002).

Кол үндүрген чүүлдери

Чыдым, Д.И. Радость друзей: Маленькие повести. / Худож. М. М. Чооду. — Для ст. и сред. школ. возраста. — Кызыл: Тувин. кн. изд-во, 1982.

Очулгалары

  • Книга жалоб: Сб. [сатир. и юморист. рассказов / Пер. с рус. Д. Чыдым и др.]. — Кызыл: Тувин. кн. изд-во, 1983.[13].
  • Медведев, Д.Н. В лесах под Ровно: Воспоминания командира партиз. отряда: [Роман] / Дмитрий Медведев; [Пер. Д. И. Чыдыма; Худож. Чооду М.].. — 2. — Кызыл: Тувин. кн. изд-во, 1995.[12].
  • Алтай тоожулар. — Кызыл: Тувинское книжное издательство, 1981./
  • Владимир Высоцкийниң ырылары:
    • «Баллада о Любви»
    • «Смех, веселье, радость…»
    • «Подымайте руки, в урны суйте…»
    • «Слухи по России верховодят…»
    • «Жизни после смерти нет…».

Шаңналдары

  • ССРЭ-ниң шыырак парлакчызы (1987);
  • Тыва Республиканың алдарлыг ажылдакчызы (2003);
  • Күш-ажылдың хоочуну (2002);
  • Тываның 60 чыл оюнга Тыва Республиканың медалы (2004);
  • «Эрес-дидим күш-ажыл дээш» Тыва Республиканың медалы (2014).

Шөлүлгелер

  1. Комбу С. С. Чыдым Дангыт Иргитович (орус) // под ред.: Д. А. Монгуша, М. Л. Трифоновой Тувинская литература: словарь. — Новосибирск, 2012. — С. 341-342.[14].
  2. С. С. Комбу, Л. М. Чадамба, Е. М. Ак-кыс. Тува литературная. Вып.1: библиогр. справочник. — Кызыл: НБ им. А. С. Пушкина Респ. Тыва, 2007..
  3. Серен-оол Ч. Хемчээли биче-даа бол…Д.Чыдымнын «Оорумнун оорушкузу» деп кыска тоожунун дугайында // Чогаал дугайында демдеглелдер. — Кызыл: Тувинское книжное издательство, 1986. — С. 54.[15]

Демдеглелдер

  1. Остановилось сердце ветерана тувинской журналистики, переводчика, тувиноведа Дангыта Иргита (рус.). Тува-Онлайн. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  2. Глава Тувы выразил соболезнования родным и близким ветерана журналистики Чыдым Дангыта Иргитовича (неопр.). governors.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  3. Тываның чогаалчылары | Эртем-методиктиг, өөредилгелиг сайт. www.pisateli-tuvy.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  4. Словник «Урянхайско-тувинской энциклопедии» / под ред. С.К.Шойгу. — Кызыл: ТРОО «Мир тувинцев», 2019.
  5. ЦА №7 (2017) Серебряный санаторий с особым почетом принял первую группу ветеранов Союза журналистов Тувы. www.centerasia.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  6. ЦА №5 (2017) Хенче-Кара Монгуш. Рождённый осенью. www.centerasia.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  7. Депутаты-единороссы встретились с ветеранами Монгун-Тайги (рус.). tyva.er.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  8. Указ Председателя Правительства Республики Тыва от 20.01.2005 № 34 - Сейчас.ру. www.lawmix.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  9. История архивного дела Тувы: социально-философский анализ. cyberleninka.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  10. Чыдым, Д.И. - Радость друзей : Маленькие повести. [Для ст. и сред. школ. возраста] - Search RSL. search.rsl.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  11. Владимир Высоцкий. Новые переводы. wysotsky.com. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 28 ноябрьның 2020 года.
  12. 1 2 Медведев, Дмитрий Николаевич - В лесах под Ровно : Воспоминания командира партиз. отряда : [Роман] - Search RSL. search.rsl.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  13. Книга жалоб : Сб. сатир. и юморист. рассказов - Search RSL. search.rsl.ru. Хынаан ай-хүнү: 20 марттың 2026. Архивтээн 16 сентябрьның 2021 года.
  14. Комбу С.С. Тувинская литература: словарь / под ред.: Д. А. Монгуша, М. Л. Трифоновой. — Новосибирск, 2012.
  15. Серен-оол Ч. Чогаал дугайында демдеглелдер. — Кызыл: Тувинское книжное издательство, 1986.