Чүлдүм Доңгак Сагаанмай оглу
| Чүлдүм Доңгак Сагаанмай оглу | |
|---|---|
| тыв. Чүлдүм Доңгак Сагаанмай оглу | |
 | |
| Төрүттүнгенде ады | Доңгак Сагаанмай оглу Чүлдүм |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1919 |
| Төрүттүнген чери | Эйлиг-Хем, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 1987 |
| Мөчээн чери | Хакасия |
Чүлдүм Доңгак Сагаанмай оглу (төрүттүнгенде ады — Доңгак Сагаанмай оглу Чүлдүм, орус. Чульдум Александр Сагаанмаевич, 1919 чылдың — 1987 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, гвардияның старшиназы, тыва эки турачы эскадроннуң 1-ги взводунуң командылакчызының дузалакчызы, ТАР-ның Күш-ажыл ордениниң база Ада-чурттуң Улуг дайынының 1-ги чаданың ордениниң (1985) эдилекчизи[1].
Допчу намдары
Доңгак чүлдүм Сагаанмай оглу 1919 чылда Урянхай крайның Эйлиг-Хемге төрүттүнген.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилдези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 1-ги тыва эки турачы отрядтың 1-ги взводунуң командылакчызының дузалакчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекни көргүскен.
Ровнодан Дубно чедир тулчуушкуннарга эрес-дидим чоруун чаңгыс эвес катап көргүскен, ылаңгыя разведкага бодун онза шылгараан: дайызынның шериг техниказы база дайынчылары кайда турарын командылакчызынга үргүлчү дыңнадып турган. Бир катап тулчуушкунга взвод командылакчызы Оолак балыгланы бээрге, Чүлдүм взводтуң командылалын холунга ап, дайынчыларын халдаашкынче баштап үндүрген.
Дайын соонда
Дайын соонда Хакасияның «Абаканский» деп совхозунга ажылдап турган. Хүндүлүг дыштанылгаже үнген соонда Каа-Хем суурга чурттап турган. Хакасияга 1987 чылда чок болган[2].
Сактыышкын
Шаңнал-макталдары
- ТАР-ның] Күш-ажыл ордени (1944)
- Ада-чурттуң Улуг дайынының 1-ги чаданың ордени (1985).
Дөзү
- Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
- ЧУЛЬДУМ Донгак Сагаанмай оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 564.
- Тувинские добровольцы из Улуг-Хемского кожууна, участвовавшие в Великой Отечественной войне (1941-1945)
Демдеглелдер
- ↑ Тувинские добровольцы из Улуг-Хемского кожууна, участвовавшие в Великой Отечественной войне (1941-1945)
- ↑ ЧУЛЬДУМ Донгак Сагаанмай оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 564.