Аракчаа Ховалыг Хая оглу
| Аракчаа Ховалыг Хая оглу | |
|---|---|
| тыв. Аракчаа Ховалыг Хая оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Ховалыг Хая оглу Аракчаа |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1918 |
| Төрүттүнген чери | Демир-Суг, Улуг-Хем, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 1944 |
| Мөчээн чери | Ровно, Украин ССР |
Аракчаа Ховалыг Хая оглу (төрүттүнгенде ады — Ховалыг Хая оглу Аракчаа, орус. Аракчаа Ховалыг Хая оглу, 1918 чыл — 1944 чылдың февраль) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 2-ги взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ТАР-ның ордениниң эдилекчизи.
Допчу намдары
Ааракчаа Ховалыг 1918 чылда Улуг-Хемниң Демир-Суг деп черге төрүттүнген.
Дайынче аъттанырының мурнунда малчыннап чораан. Фронтуга материалдыг дуза кадарынга үлүг-хуузун киирип идепкейлиг ажылдап турган[1].
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилдези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 2-ги взводунуң 1-ги салбырының анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекни көргүскен.
Украин ССР-ниң Ровно хоорайын хостаар тулчуушкунга 1944 чылдың февральда маадырлыы-биле өлген[2]..
Литература
• Сундуй М.Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
• Пивоваров В. Доб- ровольцы. Кызыл, 1990;
• Книга Памяти. Республика Тыва. [cост. Н. М. Моллеров]. Кызыл, 1995.
• АРАКЧАА Ховалыг Хая оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 102.
• Ойдупаа А.А. Тувинцы-добровольцы, участвовавшие в боях Великой Отечественной войны из Улуг-Хемского кожууна
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон