Баазаң-оол Чооду Эртине оглу
| Баазаң-оол Чооду Эртине оглу | |
|---|---|
| тыв. Баазаң-оол Чооду Эртине оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Чооду Эртине оглу Баазаң-оол |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 8.1922 |
| Төрүттүнген чери | Кара-Хөл, У-Шынаа сумузу, Тес-Хем, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 1945 |
| Мөчээн чери | У-Шынаа, Тес-Хем кожуун, Тыва Автономнуг Область |
Баазаң-оол Чооду Эртине оглу (төрүттүнгенде ады — Чооду Эртине оглу Баазаң-оол, орус. Баазан-оол Чооду Эртинеевич, 1922 чылдың август — 1945 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 1-ги взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалының эдилекчизи (1944)[1].
Допчу намдары
Баазан-оол Чооду Эренчин оглу 1922 чылдың август айда Тыва Арат Республиканың Тес-Хемниң У-Шынаа деп черге төрүттүнген.
1941 чылдан тура Тыва Арат Революстуг Шеригге шериг албанын эрттирип турган, миномётчик мергежилди чедип алган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилдези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 1-ги тыва эки турачы отрядтың 1-ги взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекни көргүскен.
Погорельцы суурну хостап тургаш, аар балыгланган.
Дайын соонда
Дайын соонда Тывага чанып келгеш, дайын шөлүнге алган кемдээшкиннеринден 1945 чылда Тес-Хемниң У-Шынаага чок болган.
Сактыышкын
Баазаң-оолдуң ады-биле Тес-Хем кожууннуң У-Шынаа суурда кудумчу адын адаан (1993), ында аңаа тураскаалды база тургускан.
Шаңнал-макталдары
- ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалы (1944).
- "Эрес-дидим чорук дээш" деп медаль.
Литература
- Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
- БААЗАН-ООЛ Чооду Эренчин оглу/ Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 125
- Пивоваров В. Добровольцы. Кызыл, 1990