Бавуу Салчак Хойлукаа оглу
| Бавуу Салчак Хойлукаа оглу | |
|---|---|
| тыв. Бавуу Салчак Хойлукаа оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Салчак Хойлукаа оглу Бавуу |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1920 |
| Төрүттүнген чери | Каргы, Мөңгүн-Тайга, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 12 июнь 1950 |
| Мөчээн чери | Мугур-Аксы, Мөңгүн-Тайга, Тыва АО |
| Хамаатылалы |
|
Бавуу Салчак Хойлукаа оглу (төрүттүнгенде ады — Салчак Хойлукаа оглу Бавуу, орус. Бавуу Салчак Хойлукаевич, 1920 чыл — 1950 чылдың июньнуң 12[1]) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур боолаар взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» медальдың (1944), «1941-1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынынга Германияны тиилээни дээш» медальдың эдилекчизи.
Допчу намдары
Салчак Хойлукай оглу Бавуу 1920 чылда Урянхай крайның Мөңгүн-Тайга кожуунунуң Каргы сумузунга төрүттүнген.
1940-1943 чылдарда Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.
Моол болгаш алтай дылдарны билир турган[2].
Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың танкыга удур боолаар взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Бавуу Салчак танкыга удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган.
Ровно болгаш Дубно хоорайларны болгаш Украин ССР-ниң өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидим киришкен.
Дубно хоорай дээш тулчуушкунга аар балыгланган[3].
Дайын соонда
Дайын соонда Мугур-Аксы суурга физкультура болгаш баштайгы шериг белеткелиниң кичээлдерин башкылап эрттирип турган.
1950 чылдың июньнуң 12-де Мугур-Аксы суурга чок болган[4].
Сактыышкын
Мугур-Аксы суурда Бавуу Салчактың ады-биле кудумчу адын аңаа тураскаадып адаан.
Шаңнал-макталдары
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» медальдың (1944),
• «1941-1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынынга Германияны тиилээни дээш» медаль.
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
• Пивоваров В. Добровольцы. Кызыл, 1990.
• БАВУУ Салчак Хойлукаевич / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 126.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон