Бапа Саян Салчакович
| Саян Бапа | |
|---|---|
| | |
| Кол медээлер | |
| Долу ады | |
| Төрүттүнген хүнү | 1962 апрельдиң 27 (64 года) |
| Төрүттүнген чери | |
| Чурту | |
| Мергежилдери | хөөмейжи |
| Херекселдери | бас-гитара, контрабас |
| Жанрлары | хөөмей |
| Коллективтери | Кунгуртуг, Хүн-Хүртү |
| Шаңналдары | |
Саян Салчакович Бапа (төр. 1962 апрельдиң 27, Тээли) — хөөмейжи, Хүн-Хүртү хөгжүм фольклор-этнографтыг бөлүктүң уран чүүл удуртукчузу, Тыва Республиканың алдарлыг артизи (2008), Россияның алдарлыг артизи (2014).
Допчу намдары
1962 чылдың апрель 27-де Тыва АССР-ниң Бай-Тайга районунуң Тээли суурга төрүттүнген. Ак-Довурак хоорайга чурттап өөренип турган[1]. Хөгжүм школазын гитара клазы-биле дооскаш, уругларның «Парус» ансамблинге, ол ышкаш культура ордузунуң чанынга танцы-самга ойнап турган. 1979 чылда хөгжүм ажылын «Аян» бөлүүнүң бас-гитаризи кылдыр эгелээн. 1980 чылда Ленконцерт чанында эстрада уран чүүлүнүң чогаадыкчы мастерскаязынга «Аян» ансамблиниң составынга өөренип турган[1]. 1980-1981 чылдарда Совет Эвилелинге болгаш Тывага гастрольдап чораан. 1982 чылда Минеральные Воды хоорайда контрабас клазының уран чүүл училищезинче өөренип кирген[1]. 1983-1985 чылдарда шериг албанын эрттирип турган. Шериг соонда Кисловодскунуң филармонияга бас-гитаристеп ажылдап турган база ооң-биле чергелештир музыка училищезинге өөренип турган. 1989 чылда хөөмейжи апарган[2]. 1991 чылга чедир Кисловодск хоорайның филармониязынга ажылдаан. 1991 чылда Александр Бапа (Саян Бапаның акызы), Кайгал-оол Ховалыг, Андрей Монгуш, Саян Бапа «Кунгуртуг» бөлүүн тургускан. Баштайгы көргүзүү Швецияга, оон Англияга болган, аңаа «Мээң чылгымда 60 аът» деп бирги дискини бижидип алыр аргалыг болганнар. 1993 чылда Ральф Лейтон биле Тед Левинден Америка иштинге гастрольдаар санал кирген. Ол гастрольдардан «Хүн-Хүртү» деп тоолчургу бөлүктүң төөгүзү эгелээр.
Шаңналдары болгаш хүндүлүг аттары
- Тыва республиканың алдарлыг артизи (2008)
- Россия Федерациязының алдарлыг артизи (2014 чылдың август 14) — Ада-чурттуң культуразын болгаш уран чүүлүн телерадио-дамчыдылгазын парлалганы харылзааны хөгжүдеринге улуг ачы-хавыяазы болгаш хөй чылдарда үре-түңнелдиг ажыл-чорудулгазы дээш[3].
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 3 Сузукей В. Ю., Ч. С. Тумат Саян Салчакович Бапа (орус) // Хоомейжи Республики Тыва. — Кызыл, 2015. — С. 57.
- ↑ Даргын-оол, Ч. Своей музыкой мы даем людям свободу и забираем чужую боль // Люди Центра Азии. — Кызыл, 2001. — Т. II. — С. 455—459.
- ↑ Указ Президента Российской Федерации от 14 августа 2014 года № 568 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Хынаан ай-хүнү: 27 ноябрьның 2025.