Барба Иргит Базыр оглу
| Барба Иргит Базыр оглу | |
|---|---|
| тыв. Барба Иргит Базыр оглу | |
| | |
| Төрүттүнгенде ады | Иргит Базыр оглу Барба |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1913 |
| Төрүттүнген чери | Сөөл-Чер, Бай-Даг сумузу, Эрзин, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 1976 |
| Мөчээн чери | Кочетово, Таңды, Тыва АССР |
Барба Иргит Базыр оглу (төрүттүнгенде ады — Иргит Базыр оглу Барба, орус. Базыр Барба Иргитович, 1913 чыл — 1976 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур боолаар взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалының (1944) эдилекчизи[1].
Допчу намдары
Барба Иргит Базыр оглу 1913 чылда ТАР-ның Эрзинниң Бай-Даг сумузунуң Сөөл-Чер деп черге төрүттүнген.
1932—1934 чылдарда Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.
Дайын мурнунда Кызылдың кеш-дүк болбаазырадыр заводунга мастерлеп ажылдап чораан[2].
Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 5-ки взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Барба Иргит танкы удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган.
Украин ССР-ниң Ровно, Дубно хоорайларын болгаш өске-даа чурттакчылыг черлерин немец эжелекчилерден хостаарынга эрес-дидим киришкен.
Дайын соонда
Дайын соонда Эрзин кожууннуң Бай-Даг сумузунга колхоз тудуунга идепкейлиг киржип турган.
Таңды кожууннуң «Заря коммунизма» колхозка кадарчылап ажылдап чораан. Кочетова суурга 1976 чылда чок болган.
Сактыышкын
Шаңнал-макталдары
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалы (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• Пивоваров В. Добровольцы. Кызыл, 1990.
• БАРБА Иргит Базыр оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 146.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон