Быштак-оол Кыргыс Хойлаарак оглу
| Быштак-оол Кыргыс Хойлаарак оглу | |
|---|---|
| тыв. Быштак-оол Кыргыс Хойлаарак оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Кыргыс Хойлаарак оглу Быштак-оол |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 7 ноябрь 1924 |
| Төрүттүнген чери | Оргу-Шөл, Эйлиг-Хем, Улуг-Хем, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 23 август 1964 (39 хар) |
| Мөчээн чери | Шагаан-Арыг, Улуг-Хем кожуун, Тыва АССР |
Быштак-оол Кыргыс Хойлаарак оглу (төрүттүнгенде ады — Кыргыс Хойлаарак оглу Быштак-оол, орус. Быштак-оол Владимир Хойлааракович, 1924 чылдың ноябрьның 7 — 1964 чылдың августуң 23) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 2-ги взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» медалының (1948), «Германияны тиилээни дээш» деп медалының (1945) эдилекчизи.
Допчу намдары
Быштак-оол Кыргыс Хойлаарак оглу 1924 чылдың ноябрь 7-де Улуг-Хем кожууннуң Эйлиг-Хем сумузунуң Оргу-Шөл деп черге төрүттүнген[1]. Школага 7 класс дооскан.
1942 чылдан Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 2-ги взводунуң 1-ги салбырының анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекни көргүскен.
Быштак-оол Кыргыс улуг лейтенант Дончут Кууларның 2-ги взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган.
Украин ССР-ниң Ровно, Дубно хоорайларын болгаш өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга чаңгыс эвес удаа эрес дидимин көргүскен. Ийи катап аар балыгланган.
Дайын соонда
Дайын соонда 1944-1952 чылдарда ВЛКСМ-ниң Улуг-Хем кожуунда райкомунуң учёт болгаш статистика килдизинге, кадлар болгаш ажыл чорудулгазының килдизинге эргелекчилеп ажылдап чораан.
1952 чылдан Эрзин кожуунда ВЛКСМ-ниң 1-ги секретары кылдыр ажылдаан.
1955 чылдан тура Улуг-Хем кожууннуң Шагаан-Арыг хоорайының 7 чылдыг школазынга директорлап турган. Ол-ла чылын Тыва областьтың нам школазын дооскан.
1956-1957 чылдарда Улуг-Хем кожууннуң «XIX партсъезд» болгаш Киров аттыг колхозтарының нам комитединиң секретары турган. 1958 чылда Каа-Хем кожууннуң райкүүскомунуң ниити килдизиниң эргелекчизи.
1961-1963 чылдарда Каа-Хем кожууннуң «СовТува» колхозунуң нам комитединиң секретары.
1963-1964 тус черниң радиодамчыдылгазының редактору, СЭКП-тиң Улуг-Хем райкомунуң организаастыг килдизиниң инструктору.
Сактыышкын
В 2008 году в родном Эйлиг-Хеме, в честь фронтовика Владимира Быштак-оола, на доме, где когда-то жил наш герой, установили памятную доску и назвали его именем одну из улиц села.
Шаңнал-макталдары
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медаль (29.03.1948),
• «1941-1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынынга Германияны тиилээни дээш» деп медаль (09.05.1945).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
• БЫШТАК-ООЛ Кыргыс Хойлаарак оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 200—201.
• Намылак О. Дайын кескиндизи («Осколок войны»). Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1991
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон
• Ойдупаа А. А. Тувинцы-добровольцы, участвовавшие в боях Великой Отечественной войны из Улуг-Хемского кожууна