Бүрүле Ховалыг Дүвендей оглу
| Бүрүле Ховалыг Дүвендей оглу | |
|---|---|
| тыв. Бүрүле Ховалыг Дүвендей оглу | |
 | |
| Төрүттүнгенде ады | Ховалыг Дүвендей оглу Бүрүле |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 25 апрель 1920 |
| Төрүттүнген чери | Хереме, Чаа-Хөл, Улуг-Хем кожуун, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 26 сентябрь 1993 (73 хар) |
| Мөчээн чери | Сукпак, Кызыл кожуун, Тыва Республика |
Бүрүле Ховалыг Дүвендей оглу (төрүттүнгенде ады — Ховалыг Дүвендей оглу Бүрүле, орус. Буруле Ховалыг Дувендеевич, 1920 чылдың апрельдиң 25 — 1993 чылдың сентябрьның 26) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкы удур боолаар взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, I-ги чаданың Ада-чурт дайынының ордениниң эдилекчизи (1944).
Допчу намдары
Бүрүле Ховалыг Дувендей оглу 1920 чылдың апрельдиң 25-те Урянхай крайның Улуг-Хемниң Чаа-Хөл сумузунуң Ус-Аксы деп черге төрүттүнген.
1930 чылдарда улуг чурттакчы чоннуң үжүк-бижик билбес чоруун узуткаар ажылга идепкейлиг киржип турган.
1938 чылдан Херем сумузунда ревсомолдуң үүрүнге секретарьлап ажылдап турган.
1941–1943 чылдарда Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.
Бүрүле Ховалыг танкы удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң 1-ги салбырының гвардейжи анаа дайынчызы турган.
Украин ССР-ниң Ровно база Дубно хоорайларын хостаар тулчуушкуннарга эрес-дидимин көргүскен. Ровнонуң демир-орук станциязы дээш тулчуушкунга Гитлерниң 8 солдаттарын база офицерлерин бодунуң хуузунда узуткаан.
Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 5-ки взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Дайын соонда
Дайын соонда Красноярск крайның Ермаков районунда «Горный Алтай» совхозка кадарчылап ажылдап кирген. Хүндүлүг дыштанылгаже үнген соонда Сукпакка ажылдап, чурттап чорааш, аңаа 1993 чылдың сентябрь 26-да чок болган.
Сактыышкын
Кызыл кожууннуң Сукпак суурунуң хүндүлүг хамаатызы. Ооң ады-биле Сукпак суурда кудумчу адын адаан[1].
Шаңнал-макталдары
• I-ги чаданың Ада-чурт дайынының ордениниң эдилекчизи (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• Пивоваров В. Добровольцы. Кызыл, 1990.
• БУРУЛЕ Ховалыг Дувендей оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 198.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон