Дакпай Күжүгет Калчан-оол оглу
| Дакпай Күжүгет Калчан-оол оглу | |
|---|---|
| тыв. Дакпай Күжүгет Калчан-оол оглу | |
| Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи Дакпай Кужугет Калчан-оол оглунуң портреди. Автору: Радомир Балган, 2024 ч. | |
| Төрүттүнгенде ады | Күжүгет Калчан-оол оглу Дакпай |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1923 |
| Төрүттүнген чери | Көп-Сөөк, Тээли, Бай-Тайга кожуун, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 1976 |
| Мөчээн чери | Хову-Аксы, Таңды кожуун, Тыва АССР |
Дакпай Күжүгет Калчан-оол оглу (төрүттүнгенде ады — Күжүгет Калчан-оол оглу Дакпай, орус. Дакпай Кужугет Калчан-оолович, 1923 чыл — 1976 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалының эдилекчизи (1944).
Допчу намдары
Дакпай Кужугет Калчан-оол оглу 1923 чылда Бай-Тайганың Тээли сумузунуң Көп-Сөөкке төрүттүнген.
1942 чылдан Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың танкы удур боолаар взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Дакпай Күжүгет старшина Пичен-оол Сарыгларның командылааны танкыга удур боолаар взводтуң гвардейжи анаа дайынчызы турган.
Украин ССР-ниң Ровно болгаш өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидим киришкен. Похорельцы деп суурну хостап тура, аар балыглангаш, Киев шериг эмчизинге чыткан.
Оон сегип үнгеш, улаштыр өске аъттыг шериг полугунга катчып алгаш, Варшаваны хостааш, Берлин чедир дайылдашкан[1].
Дайын соонда
Дайын соонда Хову-Аксынга «Тувакобальт» комбинадының тудуг бригадазынга ажылдап турган.
Сактыышкын
Шаңнал-макталдары
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалы (23.06.1944)[2].
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• Пивоваров В. Добровольцы. Кызыл, 1990.
• Дакпай Кужугет Калчан-оолович / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 276—277.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон
• Ваш отец Кужугет Дакпай — настоящий герой