Кыстаа Ондар Каражык оглу
| Кыстаа Ондар Каражык оглу | |
|---|---|
| тыв. Кыстаа Ондар Каражык оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Ондар Каражык оглу Кыстаа |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1920 |
| Төрүттүнген чери | Шеле, Кызыл-Тайга, Сүт-Хөл кожуун, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 1975 |
| Мөчээн чери | Хөр-Тайга, Сүт-Хөл, Тыва АССР |
Кыстаа Ондар Каражык оглу (төрүттүнгенде ады — Ондар Каражык оглу Кыстаа, орус. Кыстаа Ондар Каражыкович, 1920 чыл — 1975 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, гвардейжи улуг сержант, тыва эки турачы эскадроннуң 6-гы танкыга удур боолаар взводунуң 1-ги салбырының командылакчызы[1], ССРЭ-ниң «Эрес-дидим чорук дээш» деп медалының, ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалының (1944) эдилекчизи.
Допчу намдары
Кыстаа Ондар Каражык оглу 1920 чылда Тыва Арат Республиканың Сүт-Хөл кожуунунуң Кызыл-Тайга сумузунуң Шеле деп черге төрүттүнген.
1941 чылдан Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган. Аңаа улуг сержант эргелиг аъттыг полктуң салбыр командылакчызы турган. Шериг мергежили — миномётчик.
Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 6-гы танкы удур боолаар взводунуң бирги салбырының командылакчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Кыстаа Ондар танкы удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң 1-ги салбырының командылакчызы турган.
Ровно база Дубно хоорайларны болгаш Украин ССР-ниң өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидимин көргүскен[2].
Дайын соонда
Дайын соонда Тыва чуртунга чанып келгеш, колхоз тудуунуң эң идепкейжи киржикчилериниң бирээзи апарган. Сүт-Хөл кожууннуң «Большевик» колхозунга бригадирлеп, кадарчылап, чылгычылап ажылдап чораан.
1975 чылда Тыва АССР-ниң Сүт-Хөл кожуунунуң Хөр-Тайга суурга чок болган.
Сактыышкын
Сүт-Хөл кожууннуң Кызыл-Тайга суурунда ооң ады-биле кудумчу ады адаан[3].
Шаңнал-макталдары
• ССРЭ-ниң «Эрес-дидим чорук дээш» деп медалы (1944),
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медалы (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• КЫСТАА Ондар Каражы оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 515.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон