Мөңгештей Моңгуш Чүдек-оол оглу
| Мөңгештей Моңгуш Чүдек-оол оглу | |
|---|---|
| тыв. Мөңгештей Моңгуш Чүдек-оол оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Моңгуш Чүдек-оол оглу Мөңгештей |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1915 |
| Төрүттүнген чери | Баян-Тала, Хемчик кожуун, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | 11 февраль 1944 |
| Мөчээн чери | Похорельце, Украин ССР |
Мөңгештей Моңгуш Чүдек-оол оглу (төрүттүнгенде ады — Моңгуш Чүдек-оол оглу Мөңгештей, орус. , 1915 чыл — 1944 чылдың февральдың 11) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы.
Допчу намдары
Мөңгештей Моңгуш Чүдек-оол оглу 1919 чылда Хемчик кожууннуң Баян-Талага сумузунга төрүттүнген.
1933–1935 чылдарда Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип турган. Был гвардии рядовым про- тивотанкового взвода старшины Пичен-оола Сарыглара. Погиб ок. с. Сурмичи в числе 19 гвардейцев под командованием ст. лейтенанта Бурзекея Сата, отражавших атаки противника.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 3-кү взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Гвардейжи старшина Бичен-оол Сарыгларның танкы удур взводунуң 1-ги салбырының гвардейжи анаа дайынчызы чораан. 1944 чылдың февральдың 2-де Похорельце суур дээш кадыг-дошкун тулчуушкунга маадырлыы-биле өлген[1]
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• Книга Памяти. Республика Тыва. Кызыл, 1995.
• МОНГЕШТЕЙ Монгуш Чудек-оол оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 55.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон