Наадым-2025
| Наадым-2025 | |
|---|---|
 | |
| Албан ёзузу-биле ады | Тыва Республиканың улустуң «Наадым-2025» байырлалы |
| Ужур-утказы | Тыва Республиканың чурттакчы чону шаг-төөгүден мал ажыл-агыйлыг чораан болганы-биле, малчыннар онза хүндүткелдиг дээрзин онзагайлап турар байырлал |
| Байырлап турар чери |
 Тыва Республика |
| Эгези | 2025 чылдың июль 18 |
| Төнчүзү | 2025 чылдың июль 20 |
Наадым-2025 — 2025 чылда июль 18-тен июль 20-ге чедир Кызыл хоорайга болуп эртер Тыва Республиканың малчыннарның чыыжы болгаш байырлалы. Болур хүнүн болгаш хемчеглерин Тыва Республиканың 2025 чылдың апрель 17-ден № 169-ку «Тыва Республиканың улустуң „Наадым-2025“ байырлалын эрттирериниң дугайында» доктаалы-биле тургустунган. 2025 чылдың июль 18 — Тыва Республиканың девискээринде дыштаныр хүн кылдыр чарлаттынган[1].
Наадым байырлалы чылдың-на болуп эртип турар. Байырлалды эгезинде кожууннар аразынга эртирер, адак сөөлүнде республика чергелиг байырлал болур. Байырлалдың кол мөөрейлери: хүреш, аът чарыжы, ча адары. Наадым чылдың-на муң-муң аалчыларны хаара туткан республиканың турисчи календарының өзек болуушкуннарының бирээзи. Республиканың дыка хөй аалчылары чоннуң байырлалының байдалынче шымнып кирери-биле ылап-ла бо үеде Тываже аян-чорукту албан-биле планнап турар[2].
Төөгүзү
2025 чылдың апрель 17-де Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг бодунуң блогунда «Наадым-2025» июль 18-тен 20-ге чедир Кызыл чоогунда Тос-Булак деп черге болуп эртерин дыңнаткан. Тыва Республиканың Чазааның хуралынга ол шиитпирни регионнуң Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызының саналдааны-биле хүлээп алган[3].
Программазы
Хөй чылдарда тургустунган чаңчыл ёзугаар республиканың Наадымы Кызыл кожууннуң Тос-Булак деп черге эртер.
Наадым планының төлевилелинде — республика хемчээлдиг 30 ажыг хемчеглер бар[2].
2025 чылдың июль 18 (пятница)
09:00 — малчыннарның «Наадым-2025» национал байырлалынга тураскааткан Тыва национал ча адарынга Тыва Республиканың чемпионады эр болгаш кыс улустуң аразынга аңгы эртер: баг адар хевири, борбаанды адар хевири (Тос-Булак)[2].
09.00 — «Наадым-2025» малчыннарның национал байырлалынга тураскааткан Тыва Республиканың аът чарыжының чемпионады 4 аңгы хевирге болуп эртер: аныяк чүгүрүк, улуг чүгүрүк, тыва аъттар, аскырлар (Тос-Булак)[2].
18.00 — малчыннарның «Наадым-2025» байырлалының байырлыг ажыдыышкыны болуп эртер (Владимир Биче-оол аттыг «Хүреш» стадиону, Кызыл)[2].
2025 чылдың июль 19 (суббота)
10.00 — өглер хоорайжыгажының байырлыг ажыдыышкыны:
• Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгениң 80 чыл оюнга болгаш Ада-чурт камгалакчызының чылынга тураскааткан «Кызыл кош» чыскаалы;
• Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгениң 80 чыл оюнга база Ада-чурт камгалакчызының чылынга тураскааткан Тыва Республиканың Чазааның үрер хөгжүм оркестриниң аъттыг дефилези;
• Тыва Республиканың чемпион малчыннарын болгаш көдээ ажыл-агыйының мурнакчыларын шаңнаарының ёзулалы (Тос-Булак)[2].
10.00 — республиканың эъттиң аъш-чем фестивалы: «Көшкүн сагыш-сеткилдиң амданы»:
11.00 — 16.00 — Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгениң 80 чыл оюнга база Ада-чурт камгалакчызының чылынга тураскааткан «Наадым-2025» деп малчыннарның национал байырлалының байырлыг оюн-көргүзүү (Тос-Булак)[2].
11.00 — 15.00 — Муниципалдыг тургузугларның өглериниң аразынга республика чергелиг «Хүндүлээчел өг» («Экииргек аал») деп мөөрей (Алдын-Булак).
11.00 — 15.00 — «Малывыстың дерии чараш» деп аът каасталгазының көрүлде-мөөрейи (Алдын-Булак).
12.00 — Тыва Республиканың эң шыырак мөгелериниң аразынга «Наадым-2025» малчыннар байырлалынга тураскааткан национал хүреш маргылдаазы (Владимир Биче-оол аттыг «Хүреш» стадиону, Кызыл)[2].
16.00 — 17.30 — Тыва Республиканың малчыннарының аразынга «Ыраажы малчын» деп мөөрей[4].
18.00 — «Тываның Даңгыназы-2025» деп чараш кыстар мөөрейиниң түңнел кезээ (ДНТ, Кызыл)
19.00 — «Наадым-2025»-ке тураскааткан кежээки байырлыг оюн-көргүзүг (Арат шөлү, Кызыл)[2].
2025 чылдың июль 20 (улуг-хүн)
08.00 — «Наадым-2025» малчыннарның национал байырлалынга тураскааткан Тыва Республиканың аът чарыжының чемпионады 4 аңгы хевирге: аныяк челер, аныяк чыраа, улуг челер, улуг чыраа[2].
09.00 — национал чадан кара адарынга Тыва Республиканың чемпионады: эр улус аразынга команда аайы-биле маргылдаа.
12.00 — «Наадым-2025» хүрежинге шаңналдыг черже кирбээн мөгелер аразынга республика чергелиг маргылдаа[2].
15.00 — өглер хоорайжыгажының байырлыг хаары (Тос-Булак).
Демдеглелдер
- ↑ Тыва Республиканың улустуң «Наадым-2025» байырлалын эрттирериниң дугайында|accessdate=2025-07-02
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Главный летний праздник в Туве — праздник животноводов Наадым — пройдет 19-20 июля|accessdate=2025-07-02
- ↑ В Туве определили дату празднования Наадыма|accessdate=2025-07-02
- ↑ В июле, в рамках национального праздника «Наадым — 2025», в Туве состоится вокальный конкурс среди животноводов «Ыраажы малчын»|accessdate=2025-07-02