Онаалга
| Онаалга | |
|---|---|
 Школачы онаалгазын кылып олурар | |
| Ажыглаар адыры | өөредилге |
Онаалга (орус. Домашнее задание) — кичээлдерни класстан дашкаар боду күүседир кылдыр башкының өөреникчилерге бээр даалгазы. Ындыг практиканы материалды быжыглаарынга, теманың шиңгээдилгезин хынаарынга болгаш өөренгени катаптаарынга ажыглаар[1][2].
Төөгүзү
Онаалгалыг өөредилгениң баштайгы хевирлери бурунгу делегейге-ле ажыглаттынып турган: Бурунгу Египетке, Грецияга болгаш Римге өөредилгениң школага кичээлдерин бажыңга онаалгалар-биле каттыштырган[1].
XVIII чүс чылда Ыдыктыг Рим империязының «улус школаларынга» бот‑тускайлаң ажылдаар даалгалар кирген элээн шыңгыы класс-өөредиглиг система нептереп турган; Ол модель Европага нептереп, Россияга хүлээп алдынган. Онаалганың амгы хевирин америк реформатор Хорас Манн нептереткен деп барыын чүктүң шинчилекчилери санап турар. Ооң эгелээшкини-биле XIX вектиң ортан үезинде АКШ-ка школачылар онаалгалар ап эгелээн[1][2].
ХХ чүс чылда онаалга маргыштыг айтырыг апарган. Уругларны кичээлдерден дашкаар эрттир чүдүрери кадыкшылга хоралыг деп АКШ-та башкылар санап турган, ооң уламындан чамдык штаттар эге школа класстарынга онаалганы түр када хоруп каан. Ийиги делегей дайынының соонда американ школачыларның онаалгазының хемчээли бирде экономиктиг айтырыглар болгаш политиктиг хөлзээшкиннер ужун улгадып, бирде онаалга чогаадыкчы чорукту базып турар деп санаан ниитилелдиң ыйыдыышкыны-биле эвээжеп турган. Шүгүмчүлел турзажок, XXI чүс чылда АКШ-тың школачыларының онаалгазын күүседири 1990 чылдарга бодаарга, ийи катап хөй (4,5 шак хире) үе негеттинер апарган[3]; ынчан онаалгаларның хемчээли штаттар аайы-биле аңгы-аңгы бооп болур, а чамдык школаларда онаалга бербес хевээр[4][5].
Финляндияда болгаш скандинав чурттарның хөй кезиинде онаалгаларның хемчээли эвээш, кичээлдерниң шынарынче болгаш критиктиг боданыышкынның сайзыралынче кичээнгейни салыр; уруглар кичээлдерниң иштинде төлевилелдерни номчуп, ажылдап турар. Японияда онаалга бээри ортумак, ынчалза-даа бот-тускайлаң чорукту болгаш практиктиг арга-мергежилди сайзырадырынга көрдүнген. Италия, Ирландия, Польша болгаш Испанияда онаалга күүселдезинче неделяда 6-дан 10 шак чедир үе чарыттынар. Шак-ла ындыг үе Кыдатта — ында школачылар онаалгадан аңгыда репетиторлар-биле кичээлдеп турар[4][5].
Россияда
Онаалга дугайында баштайгы демдеглелдер XVII чүс чылга хамааржыр, ынчан Россияга училищелер тургустунуп эгелээн. «Россия империязының улусчу училищелериниң уставтарын» (1786) кииргени-биле Федор Янкович класс-өөредиглиг системаны быжыглаан: онаалга өөредилге системазының албан турар кезээ апарган, ынчалза-даа колдуунда шээжилээшкин деңнелинде болу берген. Ындыг арга XX чүс чылдың эгезинге чедир хевээр арткан, ынчан методистер кичээлдерниң утказын эде тургузуп эгелээн; онаалгалар чоорту чүгле катаптаарынга эвес, а билиглер ажыглаарынга чепсек болуп эгелээн[6].
Совет үе соонда онаалга школаның чарылбас кезээ болуп арткан. XXI вектиң эгезинде ол материалды быжыглаарының болгаш шылгалдаларга белеткээриниң аргазы кылдыр хүлээп алдынган; электроннуг дневниктерниң болгаш онлайн‑платформаларның тыптып келгени ооң хевирин өскерткен. Хары угда онаалгалар көвүдеп кээн: бешки классчылар болгаш алдыгы классчылар ийи-үш шак дургузунда элээн каш эртемнерге онаалганы удаа-дараа кылыр ужурлуг, улуг класстар оон-даа үр[4][7].
2020 чылдарның эгезинде онаалганың ажыктыының дугайында база катап чугаалажып эгелээн. Амгы үениң технологияларын, сөзүглел генераторларын ажыглап, онаалганы бакка-сокка кылып алыр арганы берип турарын башкылар болгаш хөй-ниити ажылдакчылары демдеглээн. Онаалгалар-биле «эмин эрттир чүдүрүп турар» болгаш кылымал угаан сайзырааны‑биле олар «үени хоозун чарып турар» деп Күрүне думазының даргазы Вячеслав Володин 2025 чылдың август айда медеглээн. Ынчалзажок шинчилел болгаш чогаадыкчы даалгалар кижи амытанның угаанының сайгарар кезээн хевирлеп турар, ынчангаш айтырыгны ам-даа чедир чугаалажыр ужурлуг бис деп демдеглээн[8].
Өөредилгениң нагрузказын кызыгаарлап, аңгы-аңгы назы-харлыг школачыларның онаалга кылыр үезин чурумчуткан Чырыдыышкын яамызының 704 дугаарлыг дужаалы 2025 чылдың сентябрь 1-ден күш кирген. Чижээлээрге, бирги классчыларга болгаш 2-3 класстарның өөреникчилеринге онаалга кылырынче бир шак чедир, 4-5 класстарның өөреникчилеринге ийи шакка чедир, 6-8 класстарга 2,5 шакка чедир, 9-11 класстарга 3,5 шакка чедир үени чарыгдаарын сүмелеп турар. Роспотребнадзор-биле кады документини ажылдап кылган[9].
Сорулгалары
Башкы методикалар ёзугаар, онаалгаларның кол сорулгазы — кичээлге шиңгээдип алган чүүлдерин быжыглаары, «чедир билдинмээн чүүлдерни» катаптаары болгаш ыяк билип алыры. Ындыг ажыл өөреникчилерге билиишкинниң деңнелин хынаар, дараазында темаларга сактып алырынга болгаш белеткениринге дузалаар. Ол ышкаш башкыга материалдың кайы хире эки шиңгээттингенин үнелеп, улаштыр ажылдаарын планнаарынга дузалажыр[1][10].
Өске эки чүүлдерниң аразында — кичээнгейни, угаан мөөңнээшкинин болгаш теманы шинчилеп билирин сайзырадыры; школачы кижиниң бот-организастаар болгаш үе башкарар арга-мергежилдерин хевирлээр[2]. Башкыларның бодалы-биле алырга, онаалга критиктиг болгаш чогаадыкчы боданыышкынны, шинчилел төлевилелдерин болгаш литератураны боту номчуурун дамчыштыр сайзырадып турар[9]. Амгы үениң технологияларының ачызында школачылар боттарынга эптиг формат (номчулга, видеоразбор) шилип ап болур, ол чүүл информацияны шиңгээдип алырының аңгы-аңгы стильдерин өөренип көөрүнге дузалаар. Бот-тускайлаң ажыл бодун билип алырынга база идиглиг элээдилер боттарының сонуургалдарын эки билип келир үени планнап өөренип алыр[1].
Күрүне Думазының чырыдыышкын талазы-биле комитединиң удуртукчузу Ирина Белыхтың бодалы-биле, чогаал дээн ышкаш чамдык эртемнерни чүгле кичээл үезинде долузу-биле шиңгээдип ап шыдавас — уругларның чогаадыкчы салым-чаяанын сайзырадып турар улуг хемчээлдиг чогаалдарны номчууру база онаалга болур[9].
Шүгүмчүлел
Американ психолог Харрис Куперниң 2000 чылдарның ортан үезинде шинчилелдери-биле алырга, бажың ажылының хемчээли биле академиктиг чедимчелиг чоруктуң аразында корреляция хөлчок эвээш, онаалганың эки салдары колдуунда үстүкү класстарда болуп турар.[11]. 18 муң улуг класстың өөреникчилериниң сайгарылгазы онаалганың улуг хемчээлдиң кол чылдагааннары кылдыр школа программазының эмин эрттир хөй нагрузкалыг болганы болгаш өөреникчилерниң берге материалды боттары сайгарары эргежок чугула апаарындан өөреникчилерниң соруу чидип бадарынга чедирер дээрзин көргүскен. 4,3 муң өөреникчи киришкен өске шинчилелдиң түнелдери-биле, бажыңга хөй үе чарыыр уруглар кичээлдерге идепкейжи-даа болза, стресске болгаш кадыкшылынга бергедээшкиннерге таваржырын илереткен. Ооң-биле чергелештир артыкшылдыг даалгалар эвээш орулгалыг өг-бүлелерден ажы-төлдүң чедиишкиннерин баксырадып турар, чүге дизе оларга өөредилгеге деткимче болгаш таарымчалыг байдалдар чедишпейн турар, а ада-иениң дузазы, материалды эки билбес болза, хора чедирип болур[12][13].
Россияның башкылары онаалганың хемчээлин өөредилге программазының улуг хемчээлдиг болганы-биле холбаштырып турар. «Башкы» профэвилелдиң кежигүнү Анна Штернбергтиң чугаазы-биле алырга, хүлээп алдынган нормалар өөреникчиге «дыка улуг хемчээлдиг чаа материалды» шиңгээдип алырын хүлээндирип турар, ону бажыңга онаалга чокка шиңгээдип алыры болдунмайн турар. Башкының бодалы-биле алырга, сонуургалдыг кижилер аразынга дискуссияны чорудуп, өөредилге программазын өскертири чугула. Өөредилге яамызының чанында хөй-ниити чөвүлелиниң даргазы Дмитрий Лутовинов онаалганың ниити хемчээли «шынап-ла улуг» деп хүлээп көрген, ол чүүл регламентиниң чогу-биле холбаалыг деп бодалын илереткен. «Башкы» профэвилелиниң даргазы Дмитрий Казаков 2025 чылдың сентябрь 1-де хүлээп алдынган Чырыдыышкын яамызының № 704 дужаалын сайгарып тура, чаа нормативтерни чүгле сүмелер кылдыр көөр болза эки, чүге дээрге школачы бүрүзүнге онаалгаларны күүседиринге кайы хире үе негеттинерин чөптүү-биле тодарадыры болдунмас деп медеглээн[9].
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 3 4 5 Что такое ДЗ (домашнее задание): надо ли делать, обязательно ли, зачем выполнять и для чего (2024-09-20). Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 3 Кто придумал домашнее задание и зачем (неопр.). SportZania. Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2025.
- ↑ Pinsker, Joe. The Cult of Homework. Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 3 Домашние задания в школе: история, международный опыт, плюсы и минусы, влияние на детей и перспективы отмены в России (рус.). obr.so. Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 Домашнее задание: есть ли в нем необходимость? — Центр развития интеллекта «Пифагорка» (неопр.). Центр развития интеллекта «Пифагорка». Хынаан ай-хүнү: 22 сентябрьның 2025.
- ↑ Бакулина Е. А., 2010, с. 156—157.
- ↑ Педсовет. Домашнее задание вызывает стресс (2008-04-19). Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ Володин предложил обсудить отмену домашнего задания для школьников. Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ 1 2 3 4 Депутаты подготовили единые требования к домашним заданиям в школах. Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ Нужна ли домашняя работа в школе?. Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ Стресс, конфликты, переутомление, недосып: почему школам пора отказаться от домашних заданий. Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ Слепухина, Ирина. Учеба без передышки: почему домашние задания могут вредить школьникам. Хынаан 22 сентябрьның 2025.
- ↑ Cooper H., Robinson J. C., Patall E. A., 2006.
Литература
- Cooper H., Robinson J. C., Patall E. A. Does Homework Improve Academic Achievement? A Synthesis of Research, 1987–2003 (английский) // Review of Educational Research. — American Educational Research Association, 2006. — Т. 76, вып. 1. — doi:10.3102/00346543076001001.
- Бакулина Е. А. Перспективы использования домашнего задания в обучении математике (русский). — Проблемы и перспективы развития образования в России, 2010. — С. 156—159.