Ондар Бады-Доржу Владимирович

Рувики деп сайттан
Бады-Доржу Ондар
Ондар Бады-Доржу Владимирович.jpg
Кол медээлер
Долу ады
Төрүттүнген хүнү 1984 майның 9(1984-05-09) (42 года)
Төрүттүнген чери
Мергежилдери хөөмейжи
Херекселдери игил
Жанрлары хөөмей
Коллективтери "Чаңгы-Хая", «Челээш», «Алаш»
Шаңналдары
Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2007)
Тыва Республиканың алдарлыг артизи (2018)

Бады-Доржу Владимирович Ондар (төр. 1984 майның 9, Ийме, Тыва Автономнуг Совет Социалистиг Республика) — хөөмейжи, Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2007), Делегейде билдингир «Алаш» фольклор ансамблиниң уран чүүл удуртукчузу, Тыва национал оркестрниң солизи, хөгжүм шенелделеринче угланган «Хөгжүмчү» төлевилелдиң хөгжүмчүзү[1].

Допчу намдары

1984 чылдың май 9-та Тыва АССР-ниң Чөөн-Хемчик районунуң Ийме суурга төрүттүнген. Школаны 1999 чылда чедиишкинниг дооскаш, улаштыр Кызылдың А. Б. Чыргал-оол аттыг уран чүүл училищезинге игил клазынга өөренип турган. Студентилеп тургаш, 3 курстан эгелеп, 2003 чылда ажыттынган Тыва национал оркестрге ажылдап эгелээн. Училищени 2004 чылда дооскан. «Чаңгы-Хая» ансамблинде, Национал оркестринде ажылын уламчылап чоруур[2].

Чогаадыкчы ажыл-чорудулгазы

Бады-Доржу Ондар 3 харлыындан хөөмейлеп эгелээн. 1991 чылда, чеди харлыг турда, ачазы ону төрээн Чөөн-Хемчик кожууннуң Ийме суурундан Кызыл хоорайга Коңгар-оол Борисович Ондарның база Чадаананың «Челээш» бөлүү-биле организастаан «Магаданчыг кежээ» деп концертинге эккелген. «Челээш» бөлүүнуң концерти дээрге, ол үеде улуг болуушкун турган[1]. Бады-Доржу Ондар сыгыт күүсеткениниң соонда келир үеде ооң дагдыныкчызы Конгар-оол Ондар ону мактааш, улаштыр өөредир херек деп чугаалаан. Ооң соонда Бады-Доржуну улуг сценаже үндүрүп, ниитилелге бодун алдынарын өөреткен башкызы — Конгар-оол Борисович Ондар-дыр. 1993 чылдан тура, Республиканың уран чүүл школазынга хөөмей клазынга өөренип киргенден бээр, ол ооң чанынга кезээде турган. Ол анаа-ла хөөмей башкызы болурундан оранчок улуг салдарлыг турган. Башкы, төрээн адазы дег, ону кезээде карактап, деткип, үнелиг арга-сүмезин берип чораан. Ол өөреникчилеринге Тывага ынак болуп «тыва мен» деп чоргаарланып чоруурун чагып чораан. Кандыг-даа чоннуң мурнунга бодун төлептиг тударын ол өөредип чораан[1]. Көңгүс аныяанда Ол Башкызы Конгар-оол Ондар-биле кады башкарыкчы Дэвид Леттерман-биле Американың эң билдингир телевидение ток-шоуларының бирээзиниң киржикчизи турган. Билдингир комик ыраажының боостаазында ындыг хуулгаазын үннер үндүрер кандыг-бир херекселдер бар бе дээрзин тодарадырын оралдашкан[1]. Бады-Доржу АКШ, Канада, Италия Франция, Норвегия, Польша, Англия Турция, Узбекистан, Кыдат Тайвань, Моол дээн ышкаш чурттарны эргээн.

Өг-бүлези

Дөргүл-төрелдеринден Бады-Доржунуң кижизидилгезинге адазы Владимир Чамбалович Ондар улуг үлүг-хуузун киирген. Ол мергежилиниң аайы-биле чазаныкчы-чазаныкчы чораан. Бажыңнарны тудуп, эт-септи болгаш өске-даа эт-септи кылып турган. Спортка ынак хол бөмбүүнге хандыкшылдыг чораан[1]. Бады-Доржу Ондарның амыдыралынга чогум-на ада төлептиг үлегер болган. Тыва Республиканың Симфониктиг оркестриниң кол дирижёру, Республиканың Р. Кенденбиль аттыг уран чүүл школазының башкызы Азияна Биче-оол-биле өг-бүле туткан. Ийи кысты кижизидип турар.

Шаңналдары болгаш хүндүлүг аттары

  • Тыва Республиканың алдарлыг артизи (2007)[3]
  • Тыва Республиканың алдарлыг артизи (2018)
  • «Черниң тыныжы» делегей фестивалының Гран-при шаңналы (2000).
  • Республиканың «Сарадак» уруглар мөөрейиниң лауреады (1995).
  • «Эртенги сылдыс» деп бүгү-российжи конкурстуң финализи.
  • Дипломант Международного фестиваля «Дембилдей» в номинации «Каргыраа» (2002).
  • Делегей чергелиг «Хөөмей-2003» симпозиумунуң лауреады.
  • Делегей чергелиг «Сыгыт-хөөмей Өвүр черде» деп Геннадий Туматтың чырык адынга тураскааткан фестивальдың лауреады (2004).
  • АКШ национал академиязының «Грэмми» премиязы (2008).

Демдеглелдер

  1. 1 2 3 4 5 Три богатства Бады-Доржу Ондара: хөөмей, семья и родина  (7 августуң 2015). Хынаан ай-хүнү: 26 ноябрьның 2025.
  2. Сузукей В. Ю., Ч. С. Тумат Геннадий Хайдыпович Тумат (орус) // Хоомейжи Республики Тыва. — Кызыл, 2015. — С. 51.
  3. Указ Председателя Правительства Республики Тыва от 3 декабря 2007 года № 215 (рус.). Хынаан ай-хүнү: 26 ноябрьның 2025.