Россияның чоннарының дылдарының хүнү
| Россияның чоннарының дылдарының хүнү | |
|---|---|
 | |
| Байырлап турар чери | Россия |
| Ай-хүнү | сентябрьның 8 |
Россияның чоннарының дылдарының хүнү — Россияның Президентизи Владимир Путинниң 2025 чылдың июнь 5-те болуп эрткен Күрүнениң орус дыл болгаш Россияның чоннарының дылдарын деткиир адырда политиказын боттандырар талазы-биле чөвүлелдиң хуралынга деткип үндезилээни байырлал[1]. Чылдың-на сентябрь 8-те авар шүлүкчү Расул Гамзатовтуң төрүттүнген хүнүнде байырлалды демдеглээрин саналдаан[2]. Ол-ла хуралга Россия Федерациязының эвээш санныг үндезин чоннарының хүнүн апрель 30-де демдеглээр деп доктааткан[2].
Россияның эртемнер академиязының Дыл эртеминиң институдунуң санааны-биле алырга, амгы үеде Россияда ниитизи-биле 277 дыл болгаш оларның диалектилери бар болуп турар[3].
Төөгүзү
2025 чылдың июнь 5-те Күрүнениң орус дыл болгаш Россияның чоннарының дылдарын деткиир адырда политиказын боттандырар талазы-биле чөвүлелдиң хуралынга Россияның чоннарының дылдарының хүнүн тургузарын саналдаан[1]. Владимир Путин байырлалды июнь 8-те — шүлүкчү Расул Гамзатовтуң төрүттүнген хүнүнге тураскаадып демдеглээрин саналдаан[2].
Ооң-биле чергелештир РФ-тиң чоннарының дылдарын кадагалап арттырары болгаш сайзырадыры, оларны күрүнениң талазындан системниг деткиири болгаш чурттуң ниити дыл делгемин камгалаары чугула дээрзин күрүне баштыңы сагындырган[1]. Ол ышкаш Владимир Путин Россия Федерациязының чоннарының дылдарының дугайында чаарттынган хоойлуну белеткээриниң болгаш Россияның шупту дылдарының күрүне реестрин тургузарының эргежок чугулазын айыткан[1].
Күрүнениң орус дыл болгаш Россияның чоннарының дылдарын деткиир адырда политиказын боттандырар талазы-биле чөвүлелдиң хуралынга Владимир Путинниң чугаалааны-биле:
…бистиң чуртувустуң национал өнчүзү болгаш төөгү-культурлуг өнчү-салгалы болур Россияның бүгү чоннарының дылдарын болгаш дылдарның хөй янзылыын камгалап арттырарынга болгаш деткииринге немелде байдалдарны тургузары чугула херек.
Статистика
- Россияның эртемнер академиязының Дыл эртеминиң институдунуң медээзи-биле, Россияда чурттап турар 193 чоннар 277 дылды болгаш диалектини ажыглап турар[3].
- Дылдарның саны чоннар санындан хөй, чүге дизе чамдыктарында албан ёзузу-биле хүлээп алдынган ийи дыл бар, чижээлээрге, марийлер, мордвалар болгаш алтайлар[3].
- Россияның өөредилге системазында 105 дылды ажыглап турар, оларның 24 — башкылаашкын дылы кылдыр, 81 — өөренип турар эртем кылдыр[3].
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 3 4 Заседание Совета по реализации госполитики в сфере поддержки русского языка и языков народов России (05.06.2025). Хынаан 5 июньнуң 2025.
- ↑ 1 2 3 Путин предложил учредить День языков народов России (05.06.2025). Хынаан 5 июньнуң 2025.
- ↑ 1 2 3 4 277 языков и диалектов используют народы России. Минобрнауки (21 февральдың 2021). Хынаан ай-хүнү: 5 июньнуң 2025.