Тумат Кара-оол Хууракпанович
| Тумат Кара-оол | |
|---|---|
 | |
| Кол медээлер | |
| Долу ады | |
| Төрүттүнген хүнү | 1935 октябрьның 15 |
| Мөчээн хүнү | 2002 |
| Мергежилдери | хөөмейжи |
| Херекселдери | дошпулуур, шанзы |
| Жанрлары | хөөмей |
| Шаңналдары | Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (1995) |
Кара-оол Хууракпанович Тумат (1935 октябрьның 15 — 2002) — тыва хөөмейжи, Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (1995).
Допчу намдары
Кара-оол Тумат 1935 чылдың октябрь 15-те Тыва Арат Республиканың Өвүр кожуунунуң Дус-Даг суурга төрүттүнген[1]. 1952 чылда өг-бүлези-биле Улуг-Хем кожуунче көжүп келгеш, аңаа чуртталгазының төнчүзүнге чедир чурттаан. 30 ажыг чыл комбайнерлап ажылдаан. 10 хире чыл кожууннуң культура килдизиниң чанында «Амырак» деп бот-тывынгыр хөөмейжилер ансамблиниң удуртукчузу болгаш киржикчизи. Сценаже бир дугаар 1956 чылда күүседикчи-хөөмейжи кылдыр үнген. Ооң соонда бүгү-ле республика чергелиг концерттерге, фестивальдарга болгаш мөөрейлерге киржип, бот-тывынгыр уран чүүлдүң доктаамал киржикчизи болган. 1965 чылда ол бир дугаар Тывадан дашкаар — Москваже (IX Делегей чергелиг көдээ клубтар фестивалынга киржири-биле) үнгеш, Кремльдиң съездилер ордузунга, Чайковскийниң залынга киришкен. 90 чылдарның ортан үезинде Кара-оол Тумат Европаның чурттарынга гастрольдап чораан[2].
Кара-оол Тумат — Тываның шылгараңгай хөөмейжилериниң болгаш үндезилекчилериниң бирээзи. Ол тыва хөөмей дээш сагыш-сеткили аарып чораан кижи. Ооң чугаазы-биле алырга, ол бүгүдеге билдингир 5 стильдиң чүгле дөрт стилин күүседип турар[1]. Тыва хөгжүм херекселдеринден дошпулуур биле шанзы дээре деп санаар. Тыва кожамыктарны эки билир чораан. Гитарага эки ойнаар, шүлүк бижиир. 1995 чылда «Хөөмей — Төп Азия чоннарының культуразының феномени» (Кызыл хоорай) деп II Делегей чергелиг симпозиумга Кара-оол Туматка Тыва республиканың улустуң хөөмейжизи атты тывыскан. Ооң күүселдезинде сыгыт, хөөмей, каргырааны голланд шинчилекчи М. ван Тонгеренниң (2002) болгаш «Хөректээр» деп Зоя Кыргыстың 2002 чылда үндүргени СД (компакт-дисктен) дыңнап болур[2].
Шаңналдары болгаш хүндүлүг аттары
- Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (1995).
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 Бадыргы М. М. Кара-оол Хууракпанович Тумат // Творческие портреты хоомеистов Республики Тыва. — Кызыл, 2008. — С. 46—50.
- ↑ 1 2 Сундуй Д. М. Легендарные ветераны-исполнители хоомея и их успехи (орус) // Итоги социологического исследования о развитии горлового пения хоомей Республики Тыва в 1992—2013 гг.. — Кызыл, 2013. — С. 42—50.