Чаа чыл
| Чаа чыл | |
|---|---|
| | |
| Ужур-утказы | Начало нового жизненного периода |
| Байырлап турар чери | григориан календарь ажыглап турар чурттарда |
| Ай-хүнү | Григориан календарь аайы-биле чылдың эгези (январьның 1) |
Чаа чыл — чылдың сөөлгү хүнүнден дараазында чылдың бир дугаар хүнүнче шилчээнин демдеглээн кол календарьлыг байырлал[1]. Делегейниң дыка хөй чурттарында, чоннарында улуг чугула байырлал кылдыр демдеглеттинип турар.
Чылдың бир дугаар хүнүн январьның 1 кылдыр рим император Юлий Цезарь б.э. чедир 46 чылда тургускан. Бурунгу Римге ол хүн Янус бурганга тураскааткан турган[2].
Чаа чылдың хүнү
Хөй кезии чурттар Чаа чылды январь 1-де демдеглеп турар [3]. Чаа чылды девискээр аайы-биле бир дугаар Оожум океандан эгелээрин барымдаалап, Кирибати Республиказы уткуп турар(шак зоназы: UTC+14:00). Американың Самоа, Мидвей болгаш Ньюэ (шак зоназы: UTC−11:00) ортулуктарында чаа чылды эң сөөлүнде уткуп турар. Ол үеде Кирибати ортулуктарында январьның 2 дүжүпкен болур[4].
- Январьның 1 — григориан, юлиан база чаа юлиан календарьлар аайы-биле чаа чыл.
- Январьның 21 биле февральдың 21 аразында бир хүн — кыдат Чаа чыл (Китай).
- Марттың 21 азы 22-де — иран Чаа чыл Навруз (Иран, Азербайджан, Казахстан[5], Киргизия, Таджикистан, Туркмения, Узбекистан).
- Апрельдиң 13-тен 15-ке чедир — Сонгкран (тай. สงกรานต์) — тай Чаа чыл.
- Апрельдиң 14 — бенгал Чаа чыл (Бангладеш).
- Песах соонда 163 хонганда, (сентябрьның 5 соонда база октябрьның 5 четпээнде) — еврей байырлал Рош ха-Шана (Израиль).
Эрги Чаа чыл
Эрги Чаа чыл — юлиан календарь аайы-биле демдеглеп эрттирип турар чаа чыл байырлалы. 1901 чылдан 2100 чылдар аразында григориан болгаш юлиан календарьлар аразы 13 хонук болуп турар, ынчангаш юлиан календарь аайы-биле чаа чыл январьның 13-тен январьның 14 дүнезинче дүжер.Бо байырлалды Россияда, Беларуссияда, Украинада, Казахстанда, Грузияда, Арменияда, Азербайджанда, Сербияда, Швейцарияда болгаш өске-даа чурттарда демдеглеп эрттирип турар.
Демдеглелдер
- ↑ Новый год : [арх. 8 декабрьның 2022] / Е. С. // Николай Кузанский — Океан. — М. : Большая российская энциклопедия, 2013. — С. 246. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 23). — ISBN 978-5-85270-360-6.
- ↑ The World Book Encyclopedia. 1984. Т. 14. С. 237.
- ↑ Best places to go for new years (неопр.). ArrestedWorld. Хынаан ай-хүнү: 3 ноябрьның 2020. Архивтээн 8 ноябрьның 2020 года.
- ↑ Новый 2013 год наступил в России (рус.). РБК. Хынаан ай-хүнү: 19 июньнуң 2021. Архивтээн 24 июньнуң 2021 года.
- ↑ Навруз в Казахстане – выходные продлятся пять дней подряд. regnum.ru. Хынаан ай-хүнү: 1 январьның 2021. Архивтээн 6 майның 2021 года.
Литература
• The world book encyclopedia, vol. XXVI, 1984, 237 p.
• Michel Quesnel, " Jésus et le témoignage des Évangiles ", in Aux origines du christianisme, éd. Gallimard/Le monde de la Bible, 2000, p. 201—202.
• Anthony Aveni, «Happy New Year! But Why Now?» in The Book of the Year: A Brief History of Our Seasonal Holidays (Oxford: Oxford University Press, 2003), 11-28
• Rintluanga., Pachuau,. Mizoram : a study in comprehensive geography. — New Delhi: Northern Book Centre, 2009. — ISBN 8172112645.
• Arthur M. Eckstein. Senate and General: Individual Decision-making and Roman Foreign Relations, 264-194 B.C. — University of California Press, 1987.
• General Introduction, §IV. The date of the Opuscula varia // Early Writings I / Matheeussen, Constant; Fantazzi, Charles; George, Edward V.. — Leiden: E. J. Brill, 1987. — Т. 1. — (Selected Works of Juan Luis Vives). — ISBN 9789004077829.. — «The town of Louvain, belonging to the duchy of Brabant, used the Easter Style, beginning the year at Holy Saturday.».
Шөлүлгелер
- Происхождение праздника. Новогодняя ёлка. Дед Мороз. Архивтээн дөзү оригинала 28 сентябрьның 2007 чылда.
- Les différentes dates du Jour de l’an au cours des siècles
- Tek Web Visuals, Cochina. New Year's Day. World e scan. Хынаан ай-хүнү: 13 ноябрьның 2011.
- Ben, Tzvi Rosh Hashanah: Prayers, Shofars, Apples, Honey and Pomegranates. Israelnationalnews.com (22 сентябрьның 2006). Хынаан ай-хүнү: 13 ноябрьның 2011.
- The Change of New Year's Day. Homepages.tesco.net (1 декабрьның 2003). Хынаан ай-хүнү: 13 ноябрьның 2011. Архивтээн 11 октябрьның 2011 года.