Чапсын Соян Лопсаң оглу

Рувики деп сайттан
Чапсын Соян Лопсаң оглу
тыв. Чапсын Соян Лопсаң оглу
Төрүттүнгенде ады Соян Лопсаң оглу Чапсын
Төрүттүнген ай-хүнү 1921(1921)
Төрүттүнген чери Бай-Хөл, Эрзин, ТАР
Мөчээн ай-хүнү 1945(1945)
Мөчээн чери Будапешт, Венгрия

Чапсын Соян Лопсаң оглу (төрүттүнгенде ады — Соян Лопсаң оглу Чапсын, орус. Чапсын Соян Лопсан оглу, 1921 чыл1945 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 4-кү взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы[1].

Допчу намдары

Чапсын Соян Лопсан оглу 1921 чылда Эрзин кожууннуң Бай-Хөл сумузунга төрүттүнген[2].

Тыва Араттың Революстуг Шериинге артиллеристеп шериг албанын эрттирип турган.

Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези

Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 3-кү взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.

Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.

1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.

Моңгуш Доржунуң взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган. Ровно хоорай дээш тулчуушкунга аар балыгланган. Шериг эмнелгезинге эмнеткеш, сегип үнгеш, дайынчы оруун уламчылаан. Румынияны хоастаарынга киришкен. 1945 чылда Венгрияның Будапешт хоорайга чок болган.

Литература


• Пивоваров, В. Чапсын Соян Лопсанович / В. Пивоваров // Добровольцы: документальная повесть / В. Пивоваров. – Кызыл, 1990. – С.149.
• Сундуй, М. Чапсын Соян Лопсан оглу / М. Сундуй // Эки турачы аъттыг эскадрон: эки турачыныӊ демдеглелдери / М. Сундуй. – Кызыл, 2005.‒ Ар. 253.
• Комбу, А. Соян Лопсан Чапсын / А. Комбу // Эрзинниӊ эрес-дидим дайынчылары / А. Комбу. – Эрзин, 2015. – Ар. 62-65.
• Книга Памяти. Республика Тыва. Сост. Н.М. Моллеров. Кызыл, 1995.
• ЧАПСЫН Соян Лопсан оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 545.

Демдеглелдер

Шөлүлгелер


Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон
Тувинский доброволец, фронтовик: Чапсын Соян Лопсан оглу