Чудурук Хомушку Эртине оглу
| Чудурук Хомушку Эртине оглу | |
|---|---|
| тыв. Чудурук Хомушку Эртине оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Хомушку Эртине оглу Чудурук |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 5 май 2021 |
| Төрүттүнген чери | Тээли, Бай-Тайга, Урянхай край |
| Мөчээн ай-хүнү | Бай-Тал, Бай-Тайга, Тыва АССР |
| Мөчээн чери | 1982 |
Чудурук Хомушку Эртине оглу (төрүттүнгенде ады — Хомушку Эртине оглу Чудурук, орус. Чудурук Хомушку Эртинеевич, 1921 чылдың майның 5 — 1982 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 1-ги взводунуң 2-ги салбырының гвардейжи анаа дайынчызы, 1-ги чаданың Ада-чурттуң Улуг дайынының ордениниң, ТАР-ның ордениниң эдилекчизи[1].
Допчу намдары
Чудурук Хомушку Эртине оглу 1921 чылда Урянхай крайның Бай-Тайга кожуунунуң Тээли суурга төрүттүнген.
1941 чылда Чудурук Эртине оглу Тываның хувискаалдыг аныяктар эвилелиниң кежигүнү апарган.
1942 чылда шеригже кыйгырткан, Тыва Арат Революстуг Шеригге шериг албанын эрттирип турган. Пулемлётчик мергежилин чедип алган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилдези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 1-ги тыва эки турачы отрядтың 1-ги взводунуң 2-ги салбырының анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекни көргүскен.
Украин ССР-ниң хоорай-суурларын хостаарынга эрес-дидимин чаңгыс эвес удаа көргүскен. Тыва эки турачылар аразындан чаңыс-даа балыгланыышкын албаан ховарларның бирээзи.
Дайын соонда
Дайындан 1944 чылда онча-менди чанып келген. Бай-Тайганың Бай-тал совхозунга кадарчылап ажылдап чораан[2].
Сактыышкын
Шаңнал-макталдары
- 1-ги чаданың Ада-чурттуң Улуг дайынының ордени (1944)
- ТАР-ның республика ордени (1944).
Литература
- Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
- Пивоваров, В. Чудурук Хомушку Эртинеевич // Добровольцы: документальная повесть. Кызыл, 1990. – С. 183.
- ЧУДУРУК Хомушку Эртине оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 563.