Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглу
| Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглу | |
|---|---|
| тыв. Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглу | |
 Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи тыва эки турачы Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглунуң портреди | |
| Төрүттүнгенде ады | Кыргыс Даржаа оглу Шивит-оол |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 25 сентябрь 1925 |
| Төрүттүнген чери | Эйлиг-Хем, Улуг-Хем, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 18 февраль 1960 (34 хар) |
| Мөчээн чери | Чаа-Хөл, Тыва АО |
Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглу (төрүттүнгенде ады — Кыргыс Даржаа оглу Шивит-оол, орус. Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглу, 1925 чылдың сентябрьның 25 — 1966 чылдың февральдың 18[1]) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 4-кү взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ССРЭ-ниң «Эрес-дидим чорук дээш» (1944), ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» (1944) деп медальдарының эдилекчизи[2].
Допчу намдары
Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглу 1925 чылда Тыва Арат Республиканың Улуг-Хем кожуунунуң Эйлиг-Хем деп черге төрүттүнген.
Күрүне албан ажылынга ажылдап чораан. Нарынның алдын уургайынга ажылдап турган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 3-кү взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Моңгуш Доржунуң взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган. Украин ССР-ниң Ровно облазының хоорай-суурларын хостаарынга эрес-дидим киржип турган.
Дайын соонда
Дайын соонда Чаа-Хөл суурга МТС-ке учётчиктеп ажылдап турган. 1960 чылда Тыва Автономнуг Областьтың Чаа-Хөлге чок болган.
Сактыышкын
Шивит-оол Кыргыс Даржаа оглунуң ады-биле Чаа-Хөл кожуунда Булуң-Терек суурда кудумчу ады адаан[3]
Шаңнал-макталдары
• ССРЭ-ниң «Эрес-дидим чорук дээш» деп медаль (1944),
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медаль (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• ШИВИТ-ООЛ Кыргыс Даржаа оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 583.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон