Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы

Рувики деп сайттан
Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы
Чурту Россия
Хевири Россия Федерациязының күрүне шаңналы
Кымга тывыскан чурттакчылары боттарының күш-ажылы-биле 1941-1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгени чедип алырынга улуг үлүг-хуузун киирген Россияның хоорайларынга
Шаңнаан чылдагааны бүдүрүлге черлериниң база ооң ажылдакчыларының күруне шаңналдарлыг болганы, 1941-1945 чылдарда чурттакчыларының көргүскен күш-ажылчы маадырлыг чоруу
Статузу ам-даа берип турар
Статистика
Үндезилээн ай-хүнү 2020 чылдың марттың 1
Баштай тывысканы 2020 чылдың июльдуң 2
Сөөлгү тывысканы 2025 чылдың январьның 15
Шаңнатканнарның саны 70
Логотип РУВИКИ.Медиа Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы

Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы — Россия Федерациязының хүндүлүг ады, 2020 чылдың март 1-де федералдыг хоойлу аайы-биле[1] «1941-1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынының үезинде тылга ажылдап турган кижилерниң маадырлыг чоруун мөңгежидер сорулгалыг»[2] тургустунган; чурттакчылары боттарының күш-ажылы-биле 1941-1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгени чедип алырынга улуг үлүг-хуузун киирген Россия Федерациязының хоорайларынга тыпсыр[3].

«Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты тыпсырының чугула чылдагааннары болза:

1) хоорайның бүдүрүлге черлерин күрүне шаңналдары-биле шаңнааны база (азы) Күрүнениң Камгалал Комитединиң шилчип турар Кызыл тугун тывысканы;

2) күш-ажылчы ачы-хавыяазы дээш бүдүрүлге черлериниң ажылчыннарын ССРЭ-ниң күрүне шаңналдары-биле демдеглээни;

3) 1941-1945 чылдарда хоорайның чурттакчылары күш-ажылчы маадырлыг чоруун көргүскениниң дугайында документилер-биле бадыткаттынган барымдаалар[4].

«Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атка төлептиг болган хоорайга:

1) ол хоорайның сүлдезин кадап каан болгаш Россия Федерациязының Президентиниң хоорайга ындыг ат бергениниң дугайында чарлыының сөзүглелин бижээн стела тургузуп каар;

2) Май 1 (Час болгаш күш-ажыл хүнү), май 9 (Тиилелге хүнү), база ол ышкаш Хоорай хүнунде хөй-ниити хемчеглер болгаш байырлыг салют эрттирттинген турар[5].

«Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты Россия Федерациязының Президентизиниң чарлыы-биле тыпсыр[6].

Атты тыпсырының чуруму

Россия Федерациязының девискээринде турар хоорайга «Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты тыпсырының дугайында саналды тус черниң чагырга черинче Россияның хамаатызы азы хөй-ниитичи каттыжыышкын киирип болур[7]. Хоорайның тус чер чагыргазының органнары ол саналды деткиир болза, ону улаштыр регионнуң парламентизинче база чазаанче киирер[8]. Олар ону сайгарып көргеш, Россия Федерациязының Президентизинче хоорайга «Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты тыпсырының дугайында дилег киирер азы киирттинген саналды хүлээвес[9].

Бир эвес регионнуң чазаа Россияның Президентизинче дилег киирер деп шиитпир үндүрер болза, олар регионнуң хоорайынга ындыг атты тыпсырының дугайында дилээнге Россияның эртемнер академиязының ол хоорайга шынап-ла ындыг атты тыпсып болур деп барымдааларлыг түңнел бижиин кады чоргузар ужурлуг[10].

«Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты тыпсырының дугайында дилегни улаштыр «Победа» деп российжи оргкомитет сайгарып көөр[10], «Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп хүндүлүг атты бодун Россия Федерациязының Президентизиниң чарлыы-биле Май 1 байырлалының бүдүүзүнде тыпсыр[6].

Эгелээшкинниң төөгүзү

Ада-чурттуң Улуг дайынының үезинде чурттакчылары күш-ажылчы чедиишкиннерни чедип алган Россияның хоорайларынга хүндүлүг атты тургузарының дугайында эгелээшкиннерни Россияның хөй-ниити болгаш политиктиг ажылдакчылары чаңгыс эвес удаа үндүрген. Ындыг хевирниң хөй-ниити аттарын чамдык хөй-ниити организациялары тургускан.

«Маадыр хоорайларның күрүнелер аразының эвилелиниң» даргазы — ийи дакпыр Совет Эвилелиниң Маадыры, космонавт Виктор Горбатко коммерцияга хамаарышпас партнерство 2009 чылда «Күш-ажылдың эрес-дидим чоруунуң болгаш алдар-адының хоорайы» деп хөй-ниити хүндүлүг делегей чергелиг атты тургузуп, ол атка хамаарыштыр дүрүмнерни бадылаан[11]. Бо хөй-ниити атты коммерцияга хамаарышпас партнерство элээн каш хоорайларга тывыскан[12].

Россияга Ада-чурттуң Улуг дайынының үезинде тылдың ишчилери эрес-дидим чорукту, тура-сорукту, массалыг маадырлыг чорукту көргүскен хоорайларга тыпсыр «Күш-ажылдың алдар-адының хоорайы» деп хүндүлүг атты Россияга тургузарының дугайында федералдыг хоойлу төлевилелдерин Күрүне Думазынга Күрүне Думазының депутаттары Валерий Востротин база Валентин Варенников 2007 чылда киирген[13], 2008 чылда Челябинск облазының парламентизи[14], 2014 чылда Күрүне Думазының депутаттары Виктор Шрейдер, Борис Зубицкий, Сергей Каргинов, Вячеслав Тимченко, Сергей Поддубный, Федерация Чөүүлелиниң кежигүнү Валерий Шнякин[15][16], 2016 чылда Күрүне Думазының депутады Олег Смолин[17] кииргеннер.

«Күш-ажылдың алдар-адының хоорайы» деп хүндүлүг атты тургузар дугайында эгелээшкинни 2017 чылда киирип, «Россияның хөй-ниити эгелээшкини» порталга парлаан[18].

Россия Федерациязының Күрүне Думазы Удмурт Республиканың Күрүне Чөвүлели 2019 чылдың бирги чартыында «Россия Федерациязының «Күш-ажылдың дайынчы алдар хоорайы» деп хүндүлүг ат дугайында» федералдыг хоойлу төлевилелин[19], база Нижний Новгород облазының Хоойлужудулга Чөвүлели — «Россия Федерациязының «Шериг болгаш күш-ажыл алдар-адының хоорайы» деп хүндүлүг ат дугайында» федералдыг хоойлунуң төлевилелин киирген[20].

2019 чылдың декабрьның 14-те база «Россия Федерациязының «Күш-ажылдың эрес-дидим хоорайы» деп хүндүлүг ат дугайында» федералдыг хоойлу төлевилелин Россияның Президентизи Владимир Путин Россияның Күрүне Думазынче киирген[21]. Ол төлевилелди 2020 чылдың февраль 20-де Россияның Күрүне Думазы үшкү (сөөлгү) номчулгада хүлээп алган, 2020 чылдың февраль 26-да Россияның Федерация Чөвүлели ону бадылаан, а 2020 чылдың март 1-де «Россияның Күш-ажыл Федерациязының Хүндүлүг аттарының дугайында» федералдыг хоойлуга Владимир Путин ат салган[22].

2020 чылдың июнь 29-та СНГ-ниң Парламентилер аразының Ассамблеязы Россияда Күш-ажылдың эрес-дидим хоорайлары деп атты тыпсырының практиказын бадылаан болгаш өске чурттарга ол практиканы киирерин сүмелээн[23].

Города, удостоенные звания

2020

2020 чылдың июль 2-де Боровичи, Екатеринбург, Иваново, Ижевск, Иркутск, Казань, Магнитогорск, Нижний Новгород, Нижний Тагил, Новокузнецк, Новосибирск, Омск, Пермь, Самара, Саратов, Томск, Ульяновск, Уфа, Челябинск, Ярославль хоорайлар төлептиг болган[24].

2021

2021 чылдың май 20-де Россия Федерациязының он ийи хоорайы: Барнаул, Каменск-Уральский, Киров, Коломна, Комсомольск-на-Амуре, Красноярск, Магадан, Пенза, Рыбинск, Северодвинск, Тюмень, Чебоксары хоорайлар төлептиг болган[25].

2021 чылдың сентябрь 10-да Россия Федерациязының он ийи хоорайы: Алдан, Бологое, Воркута, Дзержинск, Кемерово, Кострома, Лысьва, Мончегорск, Оха, Ступино, Сызрань база Читага «Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты тывыскан[26].

2022

2022 чылдың ноябрь 15-те «Күш-ажылдың эрес-дидим чоруунуң хоорайы» атты Россия Федерациязының чеди хоорайы: Астрахань, Вологда, Златоуст, Каспийск, Норильск, Орск база Якутскуга тывыскан. База ол ышкаш ындыг атты Горловка биле Луганск хоорайларга база тывыскан[27].

2023

2023 чылдың сентябрь 11-де Россия Федерациязының 10 хоорайы: Владимир, Воткинск, Находка, Новомосковск, Подольск, Прокопьевск, Рязань, Рубцовск, Улан-Удэ болгаш Ханты-Мансийскиге «Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты тывыскан[28].

2025

2025 чылдың январь 15-те «Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп атты Россия Федерациязының 7 хоорайы алган: Верхняя Пышма, Зеленодольск, Ишимбай, Курган, Ленинск-Кузнецк, Миасс, Салехард[29].

Карта

Нумизматикада

Россияның Банкызы 2021-2023 чылдарда күш-ажылдың эрес-дидим хоорайларынга тураскааткан «Шылгараңгай күш-ажылдың хоорайы» деп серияның 12 демир акшазын үндүрген[30]. 2024 чылда бо серияның 4 чоостарын база үндүрер[31].

Примечания

  1. Федеральный закон от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 16 апрельдиң 2020. Архивтээн 6 апрельдиң 2020 года.
  2. Преамбула Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 16 апрельдиң 2020. Архивтээн 6 апрельдиң 2020 года.
  3. Часть 1 статьи 1 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 16 апрельдиң 2020. Архивтээн 6 апрельдиң 2020 года.
  4. Часть 2 статьи 1 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 16 апрельдиң 2020. Архивтээн 4 майның 2020 года.
  5. Часть 3 статьи 2 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 16 апрельдиң 2020. Архивтээн 4 майның 2020 года.
  6. 1 2 Часть 4 статьи 1 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 16 апрельдиң 2020. Архивтээн 4 майның 2020 года.
  7. Часть 1 статьи 3 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 21 апрельдиң 2020. Архивтээн 4 майның 2020 года.
  8. Часть 2 статьи 3 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 21 апрельдиң 2020. Архивтээн 4 майның 2020 года.
  9. Часть 3 статьи 3 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 21 апрельдиң 2020. Архивтээн 4 майның 2020 года.
  10. 1 2 Часть 3 статьи 1 Федерального закона от 01.03.2020 № 41-ФЗ «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой доблести“». publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 16 апрельдиң 2020. Архивтээн 4 майның 2020 года.
  11. Положение о почётном международном звании «Город Трудовой Доблести и Славы». Хынаан ай-хүнү: 21 июньнуң 2022. Архивтээн 30 марттың 2022 года.
  12. Города Трудовой Доблести и Славы. Хынаан ай-хүнү: 21 июньнуң 2022. Архивтээн 27 марттың 2022 года.
  13. Законопроект № 487496-4 «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой славы“» Архивная копия от 5 октябрьның 2019 на Wayback Machine, СОЗД ГАС «Законотворчество»
  14. Законопроект № 54645-5 «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой славы“» Архивная копия от 5 октябрьның 2019 на Wayback Machine, СОЗД ГАС «Законотворчество»
  15. Звание «Город трудовой славы» будут присваивать за вклад в Победу Архивная копия от 14 декабрьның 2019 на Wayback Machine, «Российская газета», 18.04.2014
  16. Законопроект № 502288-6 «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой славы“» Архивная копия от 5 октябрьның 2019 на Wayback Machine, СОЗД ГАС «Законотворчество»
  17. Предлагается установить почетное звание «Город трудовой славы». Хынаан ай-хүнү: 14 декабрьның 2019. Архивтээн 14 декабрьның 2019 года.
  18. Установить почетное звание «Город трудовой славы» Архивная копия от 14 декабрьның 2019 на Wayback Machine, Российская общественная инициатива
  19. Законопроект № 710424-7 «О почетном звании Российской Федерации „Город трудовой славы“» Архивная копия от 27 сентябрьның 2019 на Wayback Machine, СОЗД ГАС «Законотворчество»
  20. Законопроект № 724173-7 «О почетном звании Российской Федерации „Город военно-трудовой славы“» Архивная копия от 30 сентябрьның 2019 на Wayback Machine, СОЗД ГАС «Законотворчество»
  21. Путин внес в Госдуму законопроект о звании «Город трудовой доблести». Хынаан ай-хүнү: 14 декабрьның 2019. Архивтээн 14 декабрьның 2019 года.
  22. Федеральный закон от 01.03.2020 № 41-ФЗ. publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 3 марттың 2020. Архивтээн 2 марттың 2020 года.
  23. В странах СНГ могут появиться города трудовой доблести. Хынаан ай-хүнү: 7 августуң 2020. Архивтээн 10 августуң 2020 года.
  24. Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести». Хынаан ай-хүнү: 2 июльдуң 2020. Архивтээн 2 июльдуң 2020 года.
  25. Указ о присвоении почётного звания Российской Федерации «Город трудовой доблести». Хынаан ай-хүнү: 10 сентябрьның 2021. Архивтээн 10 сентябрьның 2021 года.
  26. Указ о присвоении почётного звания «Город трудовой доблести». Хынаан ай-хүнү: 10 сентябрьның 2021. Архивтээн 10 сентябрьның 2021 года.
  27. Указ Президента Российской Федерации от 15.11.2022 № 829 ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 15 ноябрьның 2022. Архивтээн 15 ноябрьның 2022 года.
  28. Указ Президента Российской Федерации от 11.09.2023 № 668 ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации (рус.). publication.pravo.gov.ru. Хынаан ай-хүнү: 12 сентябрьның 2023. Архивтээн 13 сентябрьның 2023 года.
  29. Указ Президента Российской Федерации от 15.01.2025 № 16 ∙ Официальное опубликование правовых актов (рус.). publication.pravo.gov.ru (15 январьның 2025). Хынаан ай-хүнү: 15 январьның 2025.
  30. База данных по памятным и инвестиционным монетам. Банк России. cbr.ru. Хынаан ай-хүнү: 18 марттың 2023. Архивтээн 18 марттың 2023 года.
  31. Серия «Города трудовой доблести»: новые монеты. Банк России. cbr.ru. Хынаан ай-хүнү: 5 майның 2024.