Адыг-оол Салчак Лопсан оглу

Адыг-оол Салчак Лопсан оглу
Адыг-оол Салчак Лопсан оглу
	тыв. Адыг-оол Салчак Лопсан оглу
Төрүттүнгенде ады	Салчак Лопсан оглу Адыг-оол
Төрүттүнген ай-хүнү	1916
Төрүттүнген чери	Көөп-Сөөк, Бай-Тайга, Урянхай край
Мөчээн ай-хүнү	1990
Мөчээн чери	Кызыл, Тыва АССР
Хамаатылалы	;

Адыг-оол Салчак Лопсан оглу (төрүттүнгенде ады — Салчак Лопсан оглу Адыг-оол, орус. Адыг-оол Григорий Лопсанович, 1916 чыл — 1990 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур боолаар взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ССРЭ-ниң 1-ги чаданың (1944) база 2-ги чаданың (1985) Ада-чурт дайынының орденнериниң эдилекчизи^[1].

Допчу намдары

Адыг-оол Салчак Лопсан оглу 1916 чылда Урянхай крайның Бай-Тайга кожуунунуң Көөп-Сөөкке төрүттүнген.

Дайын мурнунда Кызыл-Мажалыкка печка кылыр мастер кылдыр ажылдап чораан.

Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези

Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың танкыга удур боолаар взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.

Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.

1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.

Адыг-оол Салчак танкыга удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган.

Ровно болгаш Дубно хоорайларны болгаш Украин ССР-ниң өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидим киришкен. Бир тулчуушкун үезинде 6 немецти кажар арга-биле тудуп алган^[2]. Сурмичи суур дээш тулчуушкун үезинде аар балыгланган.

Дайын соонда

Кызылдың тудугларынга хөй чылдарда ажылдап тургаш пенсияже үнген^[3].

Сактыышкын

Шаңнал-макталдары

• ССРЭ-ниң 1-ги чаданың Ада-чурт дайынының ордени(1944),
• ССРЭ-ниң 2-ги чаданың Ада-чурт дайынының ордени (1985).

Литература

• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
• Пивоваров В. Добровольцы. Кызыл, 1990.
• АДЫГ-ООЛ Григорий Лопсанович / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С. К., отв. ред. Бичелдей К. А. Кызыл: «Мир тувинцев», 2021. С. 64.

Демдеглелдер

Шөлүлгелер

• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон

[1] Поиск ветерана: Салчак Адыг-оол Лопсанович

[2] Тыва эки турачыларга тураскаадыг: Салчак Адыг-оол

[3] Книга Памяти: Адыг-оол Григорий Лопсан оглу

[1]

[2]

[3]