Аракчаа Оюн Кандан оглу
| Аракчаа Оюн Кандан оглу | |
|---|---|
| тыв. Аракчаа Оюн Кандан оглу | |
 | |
| Төрүттүнгенде ады | Оюн Кандан оглу Аракчаа |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 5 ноябрь 1922 |
| Төрүттүнген чери | Хем-Аксы, Самагалтай, Тес-Хем кожуун, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 7 июль 1970 (47 хар) |
| Мөчээн чери | Ак-Эрик, Тес-Хем кожуун, Тыва АССР |
Аракчаа Оюн Кандан оглу (төрүттүнгенде ады — Оюн Кандан оглу Аракчаа, орус. Аракчаа Оюн Канданович, 1922 чылдың ноябрьның 5 — 1970 чылдың июльдуң 7[1]) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң танкыга удур боолаар взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ССРЭ-ниң I-ги чаданың Ада-чурт дайынының ордениниң (1944), III чаданың Алдар ордениниң (1944), ТАР-ның Күш-ажыл ордениниң (1944) эдилекчизи[2].
Допчу намдары
Аракчаа Оюн Кандан оглу 1922 чылда ТАР-ның Тес-Хемниң Самагалдай сумузунуң Хем-Аксы деп черге төрүттүнген.
1941 чылдан Тыва Араттың Революстуг Шериинге шериг албанын эрттирип, снайпер шериг мергежилин чедип алган.
Ада-чурттуң Улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 5-ки взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Аракчаа Оюн танкы удур боолаар взводтуң командылакчызы Бичен-оол Сарыгларның взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган. Украин ССР-ниң Ровно болгаш Дубно хоорайларының болгаш өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаар тулчуушкуннарга эрес-дидим киришкен[3].
Дайын соонда
Дайын соонда Тес-Хем кожууннуң Чүргүй-оол аттыг совхозунуң кадарчызы кылдыр ажылдап чораан. 1970 чылда Ак-Эрик суурга чок болган.
Шаңнал-макталдары
• ССРЭ-ниң I-ги чаданың Ада-чурт дайынының ордениниң (1944),
• III-кү чаданың Алдар ордениниң (1944),
• ТАР-ның Күш-ажыл ордениниң (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндурер чери, 1989.
• Пивоваров В. Добровольцы. Кызыл, 1990.
• АРАКЧАА Оюн Канданович / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 102.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон