Данзын-оол Салчак Даржаа оглу
| Данзын-оол Салчак Даржаа оглу | |
|---|---|
| тыв. Данзын-оол Салчак Даржаа оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Салчак Даржаа оглу Данзын-оол |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1923 |
| Төрүттүнген чери | Көп-Сөөк, Бай-Тайга, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 23 ноябрь 1968 |
| Мөчээн чери | Бай-Тайга |
Данзын-оол Салчак Даржаа оглу (төрүттүнгенде ады — Салчак Даржаа оглу Данзын-оол, орус. Данзын-оол Салчак Даржааевич, 1923 чыл — 1968 чылдың ноябрьның 23) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 4-кү взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ССРЭ-ниң «Эрес-дидим чорук дээш», ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медальдарының эдилекчизи[1].
Допчу намдары
Данзын-оол Салчак Даржаа оглу 1923 чылда Тыва Арат Республиканың Бай-Тайганың Көп-Сөөкке төрүттүнген.
Тыва Араттың Революстуг шериинге 1941 чылдан шериг албанын эрттирип турган.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 3-кү взводунуң анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Моңгуш Доржунуң взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган. Украин ССР-ниң Ровно облазының Ровно, Дубно хоорайларын болгаш өске-даа чурттакчылыг черлерин хостаарынга эрес-дидим киришкен. Сурмичи суур дээш тулчуушкунга аар балыгланган турган, солагай будун кезип каапкан турган[2].
Дайын соонда
Дайын соонда төрээн чурттунга чанып келгеш, кожуунунуң колхоз тудуунга идепкейлиг киржип турган.
Сактыышкын
Бай-Тайга кожууннуң Кызыл-Даг суурда Данзын-оол Салчакка тураскаал тургузуп каан[3]. Чылдың-на суурга ооң чырык адынга тураскааткан спортчу хемчеглер эрттирип турар. Бай-Тайгинского хошуна ТНР – 23.11.1968, п. Бай-Тайга).
1968 чылдың ноябрьның 23-те чок болган.
Шаңнал-макталдары
• ССРЭ-ниң «Эрес-дидим чорук дээш» деп медаль (1944),
• ТАР-ның «Дайынчы шылгарал дээш» деп медаль (1944).
Литература
• Сундуй М. Б. Эки турачы аъттыг эскадрон. Кызыл: Тываның ном үндүрер чери, 1989.
• ДАНЗЫН-ООЛ Салчак Даржааевич (Даржаа оглу) / Урянхайско-тувинская энциклопедия. I том (А-К). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 282.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон
• Бессмертный полк: Даржаа Данзын-Оол Салчакович