Масленица
Б.Н. Ельцин аттыг бибилиотеканың материалдары
Б.Н. Ельцин аттыг бибилиотеканың материалдары
| Масленица | |
|---|---|
 «Масленица». П. Н. Грузинский, 1889 чыл. | |
| Ужур-утказы | кышты үдээри |
| Байырлап турар чери | чөөн славяннар |
| Эгези | Мясопуст соонда понедельник |
| Төнчүзү | Өршээл воскресеньези |
| Ай-хүнү | Пасха мурнунда сески неделя |
| 2025 чылда | 11 февральдың (24 февральдың) 17 февральдың (2 марттың) чедир |
| 2026 чылда | 3 февральдың (16 февральдың) 9 февральдың (22 февральдың) чедир |
| 2027 чылда | 23 февральдың (8 марттың) 1 марттың (14 марттың) чедир |
| харылзаалыг байырлал | Өндүр пост |
 Масленица | |
Масленица — чөөн славяннарының часкы улустуң байырлалы. Пост мурнунда сөөлгү неделяда демдеглеп турар, ол хүрээ календарында быштак неделязынга дүгжүп турар. Ол ышкаш чаңчылчаан католик болгаш протестант чурттарда демдеглеп турар Семис Вторник биле Карнавалга дүгжүп турар. Масленица чаңчылдары христиан шажын мурнунда элээн каш элементилерни кадагалап алган[1].
Масленицаның хүнү чылдың-на Пасха байырлалының хүнүнден хамааржыр. 2026 чылда Масленица неделязы февраль 16-дан 22-ге чедир эрткен.
Орус чаңчылчаан чемнер — блинчиктер болгаш хлебтер, а белорустар болгаш украиннер варениктер болгаш сырниктерни чиир[2]. Украин болгаш белорус чоннуң культуразында өг-бүле тутпаан дээш ойнаарак кылдыр кезедир чаңчыл база бар — туфля[3].
Амгы үениң хоорай культуразында Масленица байырлалдарының шынарларынга байырлалдар болгаш дүрзүлерни өрттедип турары хамааржыр[2].
Ужур-утказы
Орус чаңчылчаан культурада Масленица чаа көдээ ажыл-агый чылының эгезин демдеглеп турар. Бо үениң чаңчылдары бот-боттарынга хамаарышкан ийи теманы долгандыр тургустунган: төрүттүнериниң (аграрлыг, оргиастиктиг, төрүттүнериниң болгаш өг-бүлениң) болгаш өгбелерни хүндүлээри (дириг болгаш өлген)[1][4].
Православ хүрээ календарында Масленица Быштак неделязынга дүгжүп турар болганда, Масленица байырлалдары база-ла Өндүр пост үезинде чем чивес чоруктуң эгези кылдыр хүлээп алдынган[1][4].
Байырлыг неделяның шимчээшкини төнчүзүнге чедир күштели берген. Баштайгы хүннер четвергте эгелээн, «Шиң масленица» деп адаар ёзулал оюннарынга болгаш хөглээшкиннерге белеткенип эрткен[2].
Масленицаның кол темазы, Владимир Пропптуң бодалы-биле алырга, черниң үре-түңнелдиг чоруу, архаиктиг чоннуң угаан-медерелинде өгбелерни хүндүлээр чорук-биле, ёзулалдың хөй чемненири-биле, кижиниң үре-түңнелдиг чоруу-биле болгаш ниитизи-биле өг-бүле тудары-биле сырый харылзаалыг[4]. Масленица ёзу-чаңчылдары ол темаларны каттыштырып турар. ХХI вектиң эгезинде ол чаңчылдарның хөй кезии чүгле эге чадазында арткан, а байырлал чылдың эргилдезиниң чугула кезээ эвес, а чоннуң культуразының аңгы-аңгы элементилерин билип алыр арга апарган. Хүн бүрүде амыдыралда блини аалдап чиир чаңчылдар уламчылап турар, ол ышкаш өршээлдиң воскресеньезинде бот-боттарындан өршээл дилээр[2].
Амгы фольклорист А. Б. Морозтуң бодалы-биле алырга, Масленицаны язычниктен укталган байырлал деп санаар үндезин чок. Масленица ёзулалдары хүрээниң саналын катап тайылбырлап турар. Ылаңгыя, чаңчылчаан культура чем чивес чорукту чемненилгениң кызыгаарлаашкыннары деп билип турар, ынчангаш чем чиириниң мурнунда кижи аргалыг-ла болза хөйнү чиир ужурлуг. Масленицаның «языческий» утказы деп ниитизи-биле көрүп турар кол онзагайы — дүрзү-хевирни кылыры болгаш өрттедип турары. Ынчалза-даа, херек кырында, бо овур-хевирни кажан-даа дүрзү-бурган деп санаваан, а ёзулал боду ойнаарындан үнген[5].
Ёзу-чаңчылдары
Хөөржүдүлге-биле харылзаалыг ёзулалдар
Чамдык Масленица ёзулалдары сактыышкын хевирлиг. Өлгеннерниң часкы сактыышкыны, хүрээ календарында үш өгбе субботазы-биле (эът чеми болгаш ийи Пост субботазы) демдеглеттинген, чоннуң календарында от кыпсып, блинчиктер чиири, орнукшудар черлерже барып, муммерлер-биле кады долгандыр ёзулалдарны кылыры, элен-биле кеттинип, өлген улусту ажаап-карактаары чаңчылдары-биле илереттинген[1].
Блины болгаш өске-даа чемнер
Шаанда кижилер өлген кижи черге ажаап каан тургаш, черниң дүжүдүнге салдар чедирип болур деп бүзүреп чораан. Блини дээрге сактыышкын чеми турган, ону өлүглер орнукшудар черлерже аппарып азы көзенек кырынга арттырып каар турган, олардан тараачын-арат ажыл-агыйынга дуза дилээр дээш. Блини ядыыларга берип турган азы чок апарган улуска тураскаадып чип турган. Масленицаның сөөлгү хүнүнде — өршээлдиг воскресеньеде — улус «өршээжип» алыр дээш, хөөрже чоруптар турган[4].
Ооң-биле чергелештир, блини дээрге эң-не архаиктиг чемнерниң бирээзи, белеткээринге белен, чүдүрери белен, дыка долдурар болгаш байлак. Бо үш фактор блини байырлалдың кол кулинарлыг элементизи кылып турар[4]. Оон ыңай, хүрээ календары-биле быштак неделязында эът чиирин хоруур, ол чүүл байырлал столунга эъттиг чемнерниң чок болганын тайылбырлап турар. Балык, яйцо, сүт продукциязын чиирин чөпшээрээр[1].
Масленица байырлалы, Пропптуң бодалы-биле алырга, дүжүттүг болуру-биле база холбаалыг, Чаа чылдың өнчүзү бооп болур, ону март айда 1348 чылга чедир демдеглеп турган. Оон ыңай, дойлаашкын база дириг төрелдерни хүндүлээриниң бир кезээ турган. Үлежип чемненири социал харылзааларны быжыглаан болгаш аныяк өг-бүлелерниң тус черниң ниитилелинче киржилгезинге дузалаан[4]. Хөй чем чиири болгаш эзирик чорук аңгы-аңгы назылыг эр биле херээжен кижилерниң аразында харылзааның этика талазы-биле шаптараазыннарны чайладырынга база дузалаан, ону бүдүрүкчү принциптиң ажылдаары кылдыр хүлээп көрген[4].
Чаа туттунган өг-бүлени хүндүлээри
Масленица орус өг-бүле ёзулалдарында улуг ужур-дузалыг болгаш чылдың-на куда эргилдезиниң доозулганын илередип турар. Чаа өгленген аныяктарга тураскааткан ёзулалдарны чылдың өске хүннеринде база кылып турган (Пасха, Иван хүнү, Ыдыктыг Петр хүнү). Альберт Байбуринниң бодалы-биле алырга, бо чаңчылдарның ниити утказы чаа өгленгеннерниң байдалының өскерлиишкинин социал чөпшээрел болгаш хүлээп алыры, ол ышкаш бот-тускайлаң куда-дойну тус черниң ниитилелиниң календарынга болгаш социал ритмнеринче кииреринге хамааржыр[6].
Чөөн чүктүң ёзулалдарынга чөпшээрээр ёзулалдарның аразында чөөн чүктүң орус вьюнишник (чаа өгленген улуска байыр чедириишкини ырылар ырлаары), целовник (чаа өгленген улустуң бажыңынга барып, аалчыларның чемненип, аныяк кадайны куспактаары), аныяк ашактың шанага мунуп чорууру, оон-даа алдарлыг кырган-авазының блин кейстери — аалдап кээри) чаа өгленген улус кадайының ада-иезиниң бажыңынга. Ада-иезинге болгаш өске-даа төрелдеринге барып көөрү база чаңчыл апарган. Улуг назылыг төрелдерже баары өгбелерни хүндүлээр Масленица ёзулалдары-биле база холбаалыг[6][3][1].
Масленица ёзулалдарының иштинде ёзулалдыг амыдыралдың сценарийинден чайлаары символдуг кеземчелиг. Ындыг украин болгаш белорус ёзулалдың онзагай чижээ болза, эрткен чылын өгленмээн дээш аныяк оолдар биле кыстарга «кинчи-бекти азары»[6].
Маска кедери болгаш хөглээшкиннер
Масленицага кеттинип алыры дээрге байырлалдың чугула кезээ-дир, карнавалдарга дөмей. Орус болгаш совет этнографтарның бодалы-биле алырга, кижилер дириг амытаннар (аъттар, өшкүлер, бугалар, адыглар, тоорук), каржы сүнелер (эрликтер, ыяш гоблиннер, кикиморалар болгаш өске-даа сүнелер), өлгеннер (кырган-ачалар, адакы делегейге хамааржыр демдектерлиг кырган-авалар), азы танывазы кижилер (бродягалар, диленчилер, кырган-авалар, кырган-авайлар, кырган-авалар, болгаш түрктер). Муммерлерниң долгандырыглары танывазы кижилерниң парады хевирлиг, делегейниң часкы чаартылгазынга болгаш өртемчейниң тургузуун катап тургузарынга херек хаостуң чуруун тургузуп турган. Каасталганың эң бедик деңнели Масленицаның сөөлгү оруу турган, ол эрги чүүлдүң символдуг узуткаашкынын илередип турган. Ол чүүл, чижээ, Масленицаның овур-хевирин эрги болгаш хирлиг хептер-биле кедирер чаңчылда илереттинген[1].
Каасталгадан аңгыда, чаңчылчаан Масленица ажыл-чорудулгазы оттуң болгаш дүрген чоруктуң демдээ-биле холбаалыг. Оларның аразында «өлген улусту чылыглаар» чаңчыл-биле холбаалыг оттар, өрттедип турар дугуйлар, аът-биле чүдүрген чанагаштар болгаш тайгалар, чайганыышкыннар, төгерик танцылар (хоровод, коло), база тускай масленица ырыларын ырлаары, хөй кезиинде чүдек-бужар азы көдээ ажыл-агый темалыг (чижээ, «лён»).[2].
Хөглүг-баштак чорук биле төрүттүнериниң аразында харылзааны чүдек-бужар темадан тып ап болур. Бузуттуг каттырынчыг чугаалар болгаш ырылар, им-демдектер, тура-соруктуг адааргак сөстер, чылча шапкан, бот-боттарынга дөмей хеп кедип алыры чаңгыс үеде каткы-хөгнү оттурар, ол чаңчылчаан культурада амыдыралды бээр күштүг болгаш үре-түңнелдиг сүлде-сүзүктү оттурар. Фольклорлуг Масленица эротика карнавал хаостуң салдарын деңге күштелдирер, черниң болгаш малдың үре-түңнелдиг чоруунга сиилбип салдар чедирип турар, база өг-бүле тудар назылыг аныяктарның аразында өг-бүле харылзааларының байдалынга онзагай ужур-дузалыг, өг-бүле тударының мурнунда ойнаарының бир хевирин илередип турар[7][8].
Масленицаның орнукшудулгазы
Масленицаның сөөлгү хүнүнде колдуунда улуг оттарны кыпсып турган. Аныяктар бажыңнар кезип, оттук болгаш ыяш чыып, дүжүт эккеп турганнар — шуптузун чыып алгаш, өрттедиптер турган. Бок-сакты болгаш эрги чүүлдерни (хемелер азы корзиналар дээн ышкаш) отче хөйү-биле октап турган: херек чок чүүлдерни өрттедири шилчиишкинниң демдээ, эрги чыл-биле байырлашкан болгаш чаа чыл-биле уткуп алган. Отче үргүлчү соломаны немеп турган. Көдээ ажыл-агыйның бүзүрелинде тараа болгаш хлеб-биле холбашкан соломка тускай ёзулал үнелиг турган[2].
Масленица похороннары дээрге өлген кижиниң темазын дүжүт ажаалдазы-биле каттыштырып турар ниити ёзулал-дыр. Ооң утказы кожууннар аайы-биле, суурлар аайы-биле аңгы-аңгы, ынчалза-даа шупту таварылгаларда кукланы азы дириг кижини Масленица деп адаары болгаш ону ёзулал-биле уткуп алыры, пародиялыг «похорон» деп ёзулал, а сөөлүнде кукланың таварылгазында ону үреп, артынчыларын шөлче тарадыр ёзулал кирип турар. «Похоронный шествие»-даа, чарлыышкын-даа каткы-хөглүг, алгыржып турган. Масленица эр азы кыс овур-хевир бооп болур, эр азы кыс овур-хевирлерни онзалап көргүзер[4].
Сөөлүнде дүрзүнү өрттедиптер чаңчыл нептерээн. Сөөлүнде барып, оттарны азы дүрзүлерни өрттедип турары ийи утканы каттыштырган: «похорон» дээрге эрги чыл биле кыш-биле байырлашкан, а оттуң чырыы болгаш чылыы чаа амыдыралдың, хүннүң болгаш келир чылыгның төрүттүнгенин илередип турган[2].
Өршээл дилээри
Бот-боттарындан өршээл дилээр хүрээ чаңчылы Масленицаның сөөлгү хүнүнге — өршээл воскресеньези деп атты берген[1]. Бо хүнде шупту байырлалдар Вечерниң эгезинге чедир доозулган турар ужурлуг турган, ол үеде өршээлдиң ёзулалын күүседип турган. Өг-бүле кежигүннериниң бажыңынга өршээл дилээн; өг-бүлелиг кыстар болгаш оларның ажы-төлү база бо хүнде ачазынче барып, чоруурунуң мурнунда байырлажып алыр чаңчылдыг турган. Бичиилери улугларынга, оон улуглары бичиилеринге мөгеер, ооң соонда өршээлдиң демдээ кылдыр бот-боттарын үш катап куспактажыр[2].
Төөгүлүг барымдаалар
Орус Масленица чаңчылдарының баштайгы тайылбырларын Москваның Улуг Герцогствозунга аалдап келген даштыкылар чыып алган. Сигизмунд фон Герберштейн (1526) дыңнатканы-биле алырга, «москвичилерниң» аразында Посттуң бирги неделязын Syrna деп адаар, ооң утказы «быштактыг» (лат. caseacea), олар сүттен кылган чемнер чиир". Ол база-ла Масленицаны (нем. Faschang) деп байырлалдарның аразындан айыткан, кажан чаңгыс чер-чурттугларга арага ижип болур[9].
Ричард Чанселлор (1553) бижип турары-биле алырга, орус чон «Постка чедир сөөлгү неделяны „Масло неделязы“ англ. Butterweekдеп адаар, а ол неделя дургузунда олар сүт биле тостан өске чүнү-даа чивес. Ынчалза-даа ындыг арагалаар чорук кандыг-даа чуртта чок деп бодаар мен»[10].
Жак Маржерет (1606) бо медээлерге Өршээлдиң воскресеньезиниң тайылбырын немеп турар:
Бот-боттарынче аалдап, куспактажып, байырлажып, кандыг-бир сөс-биле азы ажыл-херээ-биле хомудадыпкан болза, эптежип алыр; ужуражырда таныжып корбээн даа болза кудумчуга куспактажып безин мендилежир. «Мени өршээп көрүңерем» — деп, бирээзи чугаалаан; «Бурган силерни өршээр» деп өскези харыылаар
— «Состояние Российской державы и Великого княжества Московского», Маржерет
Адам Олеариус (1647) Масленица байырлалын айыткан:
Олар бо чемненилгениң бирги неделязын Масленица дээр, ол үеде олар эът-даа, балык-даа чивес, чүгле тос, сүт, яйцо чиир, хүннүң-не хөй арага, мед, пивону ижип, боттарын ынчаар эмнеп, боттарын утпас апаар. Ооң салдарлары улуг бузут-бак болгаш чүве билбес чорук болур, а эрткен үеде халдаашкыннар болгаш өлүрүүшкүннер хөй турган. Дараазында неделя дургузунда чүгле ары чигири, ногаа аймаа чип, квас, суг ижип, чунуп, терлеп, эрткен неделяда кылган бачыттарын чуп, ортумак амыдыралды эгелээр[11].
Масленица совет үеде
Октябрь революциязының соонда шажын байырлалдарынга удур кампания эгелээн, оларны шажынга удур хемчеглер-биле солуурун оралдашкан:
Эрги Масленица эштери-биле, хөглүг-баштак, арагалаашкын-биле деңнээрге, Кызыл Масленицаны суурга культурлуг хөглээшкин болгаш чаа амыдыралды суртаалдаар дээш эрттирип турар.
— Красная масленица // Известия. 1923 чылдың декабрь 14.
Ынчалза-даа шажынга удур шериглер ниити чоннуң негелдези эвээш болган, ынчангаш байырлал 1920 чылдарның ортан үезинде албан езузунуң календарындан чиде берген.
«Масленица» деп ат 1960 чылдарның төнчүзүнде ажыглаттынып эгелээн. Масленица тургустунган, бадылаттынган методиктиг материалдарны ажыглап, культура ажылдакчыларының эрттирип турары массалыг хоорай фестивалы апарган. Фестиваль бүгү чуртта чаңгыс аай апарган, чамдыкта тус черниң чурттакчыларының чаңчылдарынга дүүшпес турган, оларны киржикчилер эвес, а көрүкчүлерниң пассивтиг ролюнче киирген. Ооң-биле чергелештир, Масленицаның демдектери болгаш чаңчылдарынга похорон-сактыышкын азы төрүттүнериниң-оргиастиктиг эвес, а хүннүң тайылбырларын берген[12].
Масленица Россияга
Масленица байырлалдары ооң мурнунда колдуунда ниитилелге болгаш киржикчилерниң боттары организастап турган болза (дүрзүлерни кылып, кады оттарны белеткеп, кыпсып, оларны өрттедип, карнавалдың шествиялары болгаш оюннар), 21-ги вектиң хоорай байдалынга олар колдуунда-ла институционалдыг организастыг, үстүнден адаанда хевирни ап турар. Ярмаркалар болгаш мөөрейлер хөй-ниити черлеринге, колдуунда хоорайның парктарынга эртип турар, а блинилерни болгаш дүрзүлерни өрттедип турары чаңчыл апарган, а сөөлгүзү колдуунда Масленица неделязының сөөлгү хүнүнге хамаарышпас. Шак ындыг байдалдарны өөредилге черлеринде база катаптап турар, ында уругларга дөмей элементилерлиг темалыг байырлалдарны организастап турар[12].
Амгы үениң овур-хевирлерин өрттедип турар чаңчылдар колдуунда долу, хөй кезиинде херээжен кижиниң демдээ-биле дүрзүлерни киирер болгаш ёзулалдың чамдык чаңчылчаан тус черниң янзы-бүрү хевирлеринге хамааржыр ооң мурнунда пародиялыг «похорон» езулалдарын киирбес. Оон ыңай, чоннуң бодалы-биле алырга, Масленицаны хөй кезиинде дыштаныр болгаш хөглээшкин болуушкуну кылдыр эвээжедип турар-даа болза, символдуг харылзаалар доктаамал тайылбырлар деңнелинге артып каар: дүрзүнүң өрттедири кыштың «байырлажыышкыны»-биле холбаалыг, а оттуң чылыг-чымчаа келир чылыг болгаш часкы чайны манаары-биле холбаалыг. Ниитизи-биле алырга, амгы үениң байырлалын чаңчылчаан ёзулалды катап тургузарының катап тургузуушкун (чамдыкта театржыткан) хевири деп тайылбырлап болур[12][13].
Масленица байырлалдары хөй кезиинде ажылчын коллективтерге эртип турар, аалдап кээри чаңчыл апарган.
«Блины индекси»
Чаңчыл ёзугаар, Масленицага чедир, СМИ-лер «блины индексиниң» санаашкыннарын парлап турар.
2025 чылдың февральда «Бизнес ФМ» Россияда блинчиктерниң ортумак порциязы (долдурар азы немелделер чок) 150 рубль хире болур деп санаан[14]
Росстат 2026 чылдың февральда блинчиктерни кылырынга херек бүдүмелдер комплектизиниң өртээ 208,9 рубль болур деп санаан[15]
Үлегер домактар болгаш онзагай демдектер
- Чүгле Масленица эвес, Пост база болур.
- Хүн бүрүде куда болбас, хүн бүрүде Масленица болбас.
- Масленицада хөгле, ойна, ынчалза-даа Постуну сактып туруңар.
- Масленица дээрге дой-дур, акша-төгерикти чарары-дыр.
- Бис Масленицага пиво ижипкен бис, ынчалза-даа Радуница соонда ам-даа похмельдеп турган бис.
- Масленица — семикованың дуңмазы-дыр.
Өске чоннарда Масленицага дөмей байырлалдар
- Мясопуст — католик славяннар;
- Мясопуст, азы Фашанк — чехтер, словактар;
- Запустар, азы Остатоктар — поляктар;
- Курентованье — словеннер;
- Свадьба с сосной — словеннер;
- Фашник (хорв. Fašnik) — хорваттар;
- Звончары — хорваттар;
- Бушояраш — шоктар (Венгрияда хорваттар);
- Покладе (серб. Покладе) — сербтер;
- Вастлавьи — датчаннар, норвежтер, соңгу немецтер, эстоннар, латыштар;
- Фастнахт — мурнуу немецтер, австрияжылар, швейцарлар;
- Марди Гра — франк дылдыг европейжилер, американнар;
- Покаянный день, азы Блинный день — англи дылдыг европейжилер, американнар, австралияжылар;
- Карнавал — барыын христианнар;
- Бун Барекендан — армяннар;
- Ужгавенес — литовтар;
- Метени — латыштар;
- Апокриес — гректер;
- Ласкиайнен — финнер.
Масленица уран чүүлде
- «Не всё коту масленица» — Александр Островскийниң шиизи (1871 чыл);
- «Ишь ты, Масленица!» — Роберт Саакянцтың режиссерлаан хол-биле чуруп каан мультфильми (1985 чыл);
- «Сибирский цирюльник» — Никита Михалков режиссёрнуң уран-чечен фильми (1998 чыл);
- «Февраль. Масленица» — «Времена года» — П. И. Чайковского фортепианога цикли;
- «Проводы Масленицы» — Н. А. Римского-Корсаковтуң «Снегурочка» деп операзындан сцена;
- Народные гулянья на Масленой — И. Ф. Стравинскийниң «Петрушка» деп балединден картина;
- «Масленица» — Борис Кустодиевтиң чуруу (1916 чыл);
- «Взятие снежного городка» — Василий Суриковтуң чуруу (1891 чыл).
Демдеглелдер
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Ма́сленица (орус) // Большая российская энциклопедия.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Шангина И., Некрылова, А. Русские праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 2015.
- ↑ 1 2 Зеленин, Дмитрий Константинович. Восточнославянская этнография. — Москва: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Пропп, Владимир Яковлевич. Русские аграрные праздники. — Санкт-Петербург: Азбука, 1995.
- ↑ Масленица - православная энциклопедия «Азбука веры». Хынаан 13 февральдың 2026.
- ↑ 1 2 3 Байбурин, А.К. Ритуал в традиционной культуре: структурно-семантический анализ восточнославянских обрядов. — Санкт-Петербург: Наука, 1993.
- ↑ Пропп, В.Я. Проблемы комизма и смеха. — Москва: Лабиринт, 2002.
- ↑ Агапкина, Т.А. Мифопоэтические основы славянского фольклорного календаря. Весенне-летний цикл. — Москва: Индрик, 2002.
- ↑ Герберштейн С. Записки о Московии (рус.).
- ↑ Ченслор Р. Путь из Англии в Москву // Английские путешественники в Московском государстве в XVI веке. — Л, 1937.
- ↑ Олеарий А. Описание путешествия Голштинского посольства в Московию и Персию (рус.).
- ↑ 1 2 3 Русская Масленица – без блинов и чучела, s-t-o-l.com. Хынаан 4 апрельдиң 2026.
- ↑ В Петербурге сожгли чучело Масленицы огнеметом (фото). Хынаан 5 апрельдиң 2026.
- ↑ Как за год изменился «индекс блина» на Масленицу? (2025-02-24). Хынаан 5 апрельдиң 2026.
- ↑ В России подсчитали стоимость блинов на Масленицу в 2026 году (рус.). Эксперт. Хынаан ай-хүнү: 5 апрельдиң 2026.
Литература
- Байбурин А. К. Ритуал в традиционной культуре. — СПб., 1993.
- Бахтин М. М. Творчество Франсуа Рабле и народная культура Средневековья и Ренессанса. — М. : Художественная литература, 1990.
- Виноградова Л. Н. Зимняя календарная поэзия западных и восточных славян. — М., 1982.
- Ивлева Л. М. Ряженье в русской традиционной культуре. — СПб., 1994.
- Пропп В. Я. Проблемы комизма и смеха. — Л., 1976.
- Пропп В. Я. Русские аграрные праздники. — СПб., 1995.
- Толстая С. М. Полесский народный календарь. — М., 2005.
- Славянские древности. Этнолингвистический словарь : в 5 т. — Т. 3. — М., 2004. — С. 194—199.
- Некрылова А. Ф. Русские народные городские праздники, увеселения и зрелища. — Л., 1988.
- Шангина И. И., Некрылова А. Ф. Русские праздники. — СПб., 2015.