Ондар Мөңгүн-оол Дүктеңмеевич

Рувики деп сайттан
Мөңгүн-оол Ондар
Монгун-оол Ондар Чиргилчин.jpg
Төрүттүнген ай-хүнү 1975 июльдуң 23(1975-07-23) (51 год)
Төрүттүнген чери
Шаңналдары база премиялары
Заслуженный артист Российской Федерации — 2011
Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2003)

Мөңгүн-оол Дүктеңмеевич Ондар (төр. 1975 июльдуң 23, Бажын-Алаак, Тыва Автономнуг Совет Социалистиг Республика) — хөөмейжи, Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2003), Россия Федерациязының алдарлыг артизи (2011)[1].

Допчу намдары

1975 чылдың июль 23-те Тыва АССР-ниң Чөөн-Хемчик районунуң Бажың-Алаак суурга төрүттүнген[2]. Мөңгүн-оол школачы чылдарындан-на көрүлделерге болгаш мөөрейлерге идепкейлиг киржип, «Салгал» ансамблиниң киржикчизи чораан.

Россияның күрүнениң уруглар библиотеказынга «Чиргилчин» коллективиниң оюн-көргүзүү, 2018 чыл.

1991 чылда республика чергелиг «Хөөмейжи» мөөрейге I чергениң лауреады болган, а 1992 чылдың чайынында «Хөөмей — Төп Азия чоннарының культурлуг феномени» деп делегей чергелиг симпозиумга эрткен мөөрейге Гран-при шаңналының эдилекчизи болган. 1992 чылдың күзүнүнде Кызылдың уран чүүл училищезинче өөренип киргеш, ол үеде хөөмей клазының башкызы Хунаштаар-оол Ооржак турган. Мөңгүн-оол Ондар шериг албан-хүлээлгезин эрттирген соонда, 1993 чылда «Саяннар» ансамблиниң составынга ажылдаан. 1995 чылда ону «Шу-де» ансамблиниң составынче чалаан. 1996 чылда А. Бап-тың сүмези-биле «Чиргилчин» ансамбли тургустунган, ынаар Мөңгүн-оол Ондар, Алдар Тамдын, Игорь болгаш Айдысмаа Кошкендейлер киргеннер[2]. Амгы үеде Мөңгүн-оол Ондар Россия Федерациязының алдарлыг артизи, «Саяннар» аттыг ыры болгаш самның тыва национал ансамблинде ажылдап чоруур.

Чогаадыкчы ажыл-чорудулгазы

Хөөмейлеп, хомуска ойнаарын 7 харлыындан-на ачазындан өөренип алган. Игилге ооң даайы, билдингир хөөмейжи Олег Куулар ойнап өөреткен. 14-15 харлыында хөгжүм херекселдери кылырынга бодунуң күжүн шенеп эгелээн. Чоорту игил, бызаанчы, чадаган, лимби деп хөй херекселдерге ойнап өөренип алган. 1993 чылдың чайынында «Саяннар» ансамблиниң артистери-биле кады ийи неделяның улусчу чогаадылга фестивалынга киржири-биле Грецияже ооң бир дугаар даштыкы аян-чоруу болган. Ол-ла чылдың күзүнүнде Америкага «Саяннар» деп концерт турунга киришкен «Шу-дэ» ансамблиниң составынга Италияга, Австралияга, Чаа Зеландияга чораан.

Шаңналдары болгаш хүндүлүг аттары

  • Республика чергелиг «Хөөмейжи» мөөрейниң I чергениң лауреады (1991).
  • Делегей чергелиг этномузыкологтуг «Хөөмей — Төп Азия чоннарының культуразының феномени» симпозиумнуң Гран-При эдилекчизи (1992).
  • Россия Федерациязының алдарлыг артизи (2011).
  • Тыва Республиканың улустуң хөөмейжизи (2003)
  • Делегей чергелиг этномузыкологтуг «Хөөмей — Төп Азия чоннарының культуразының феномени» симпозиумнуң Гран-При эдилекчизи[3] (2013).

Демдеглелдер

  1. Указ Президента Российской Федерации от 20 июля 2011 года № 972 «О награждении государственными наградами Российской Федерации» (рус.). Хынаан ай-хүнү: 25 ноябрьның 2025.
  2. 1 2 Сузукей В. Ю., Ч. С. Тумат Геннадий Хайдыпович Тумат (орус) // Хоомейжи Республики Тыва. — Кызыл, 2015. — С. 47.
  3. Легендарному хоомейжи Кайгал-оолу Ховалыгу на юбилей коллеги подарили автомашину с номером «Ховалыг-17» (20 августуң 2015). Хынаан ай-хүнү: 25 ноябрьның 2025.