Очур-оол Иргит Дүктүгбей оглу
| Очур-оол Иргит Дүктүгбей оглу | |
|---|---|
| тыв. Очур-оол Иргит Дүктүгбей оглу | |
| Төрүттүнгенде ады | Иргит Дүктүгбей оглу Очур-оол |
| Төрүттүнген ай-хүнү | 1921 |
| Төрүттүнген чери | Базырык, Шуй, Бай-Тайга, ТАР |
| Мөчээн ай-хүнү | 1949 |
| Мөчээн чери | Бай-Тайга, Тыва АО |
Очур-оол Иргит Дүктүгбей оглу (төрүттүнгенде ады — Иргит Дүктүгбей оглу Очур-оол, орус. Очур-оол Иргит Дүктүгбей оглу, 1922 чыл — 1949 чыл) — Ада-чурттуң Улуг дайынының киржикчизи, тыва эки турачы эскадроннуң 4-кү взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы, ССРЭ-ниң 1-ги чаданың Ада-чурттуң Улуг дайынының ордениниң (1944), ТАР-ның Күш-ажыл ордениниң (1944) эдилекчизи[1].
Допчу намдары
Очур-оол Иргит Дүктүгбей оглу 1922 чылда Бай-Тайганың Шуй сумузунуң базырык деп черге төрүттүнген[2].
1941 чылдан тура Тыва Араттың Революстуг Намының кежигүнү, ол-ла чылын Тыва Араттың Революстуг Шериинге кыйгырткан. Оон-на дайынче аъттаныпкан. Тергиин өөредилгези база үлегерлиг мөзү-бүдүжү дээш Каттышкан аъттыг полктуң Хүндүлүг бижии-биле шаңнаткан.
Ада-чурттуң улуг дайынынга киржилгези
Тыва Арат Революстуг Намның Төп комитединиң секретариадының 1943 чылдың август 25-тен шиитпири-биле 2-ги тыва эки турачы отрядтың 4-кү взводунуң 2-ги салбырының анаа дайынчызы кылдыр томуйлаткан.
Тыва Арат Республикадан тыва эки турачылар отряды Барыын фронтунуң 6-гы аъттыг корпузунуң Морозов аттыг 8-ки гвардейжи аъттыг Ровно дивизиязының 31-ги гвардейжи аъттыг полкунуң составынче 4-кү эскадрон кылдыр кирген. Ооң составында 1000 километр орук чок черге 45 хонук дургузунда агаар-бойдус талазы-биле кончуг берге байдалдарда чоруп келген. Марш үезинде тывалар кижи-даа, аът-даа талазы-биле чидириг чок турган. Тыва чылгычылар походка шыдамык чоруун көргүскеннер.
1944 чылдың январьның 29-та 4-кү эскадроннуң тыва аъттыг шериглери Украин ССР-ниң Ровно облазының Деражно суур дээш тулчуушкуннарга баштай киришкен болгаш халдаашкынга төлептиг үлегер-чижекти көргүскен.
Моңгуш Доржунуң взводунуң гвардейжи анаа дайынчызы турган. Украин ССР-ниң Ровно облазының Ровно, Дубно хоорайларын, Сурмичи суурну хостаарынга эрес-дидим киришкен. Ровно хоорайның демир-орук станциязы дээш тулчуушкунуң киржикчизи.
Дайын соонда
Улуг-Хем кожууннуң « Дружба» совхозунга ажылдап турган. Иргит Очур- оол аар аараан, 1949 чылда мочээн.
Шаңнал-макталдары
• ССРЭ-ниң 1-ги чаданың Ада-чурттуң Улуг дайынының ордениниң (25.2.1944)[3],
• ТАР-ның Күш-ажыл ордениниң (1944)
• «1941–1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынынга Германияны тиилээни дээш» деп медаль[4].
Литература
• Сундуй, М. Очур-оол Иргит Дуктугбей оглу // Эки турачы аъттыг эскадрон: эки турачыныӊ демдеглелдери / М. Сундуй. – Кызыл, 2005. ‒ Ар. 252.
• Пивоваров, В. Очур-оол Иргит Дуктугбеевич // Добровольцы: документальная повесть / В. Пивоваров. – Кызыл, 1990. – С. 177.
• ОЧУР-ООЛ Иргит Дуктугей оглу / Урянхайско-тувинская энциклопедия. II том (Л-Я). Под общей ред. Шойгу С.К., отв. ред. Бичелдей К.А. Кызыл: "Мир тувинцев", 2021. С. 190.
Демдеглелдер
Шөлүлгелер
• Постановление Правительства Республики Тыва О списках участников Великой Отечественной войны 1941—1945 годов, призванных из Тувинской Народной Республики
• Сундуй М. Б. Добровольный кавалерийский эскадрон
• Галерея памяти участников ВОВ